కళ్యాణం బొట్టు - కలం చుట్టిన శ్రీకారం

పున్నయ్య గుడి ఆవరణలో ఎదురుచూస్తున్నాడు. స్నేహితుడు గేటు దగ్గర కనిపించగానే - ఇంతింత అని చెప్ప్లేనంత ఆనందం ....., కనకాంబరం చేతిలో కాగితాల బొత్తిని అందుకున్నాడు. రోజూ మాదిరిగానే ఇద్దరి ఠావు పేపర్లను మార్చుకున్నారు. "నీ కథ చాలా బాగుంది, కనకాంబరం!" మెచ్చుకున్నాడు పున్నయ్య. 

పూజారి సుదర్శన శాస్త్రి - భక్తులు వెళ్ళాక, తీరిక దొరకడంతో వారి రచనల చర్చలలో పాలుపంచుకోవడానికి వచ్చాడు. కనకాంబరం  - పున్నయ్య - ఇద్దరి ఎదుటకొంచెం ఎడంగా స్టూలు మీద కూర్చున్న్నాడు. కనకాంబరం  - పున్నయ్యలకు అతని విశ్లేషణలు ఇష్టం, అతని అభిప్రాయాలు తమ కథలు, వ్యాసాలు గట్రా రచనలకు సానరాయిగా ఉపయోగ పడుతున్నది.

"నా కథానికని - `తెలుగు కానుక` పత్రికకు పంపించి, నాలుగు నెలలైంది. అచ్చు వేస్తారా, లేదా - అన్న సంగతి ఇప్పటిదాకా తెలీదు"

"మా మేనకోడలు జర్నలిస్టు, ఫోన్ చేసి, కనుక్కోమని చెబుతాను, నిబ్బరంగా ఉండండి, సార్" సుదర్శన శాస్త్రి మాటలకు తెప్పరిల్లారు ఇద్దరూ. పున్నయ్య "మీ చల్లని మాట సాయం, మాకు హుషారు ఇస్తుంది" అన్నాడు.

సుదర్శన శాస్త్రి పరిచయం చేసిన విలేఖరి వెన్నెల - ఇద్దర్నీ తన కారులో తీసుకెళ్ళింది. 

కారులో ఆసీనులయ్యారు. లోకాభిరామాయణం, పిచ్చాపాటీ మాటలు దొర్లుతున్నాయి. 

వెన్నెల వారి కబుర్లు ఇంటరెస్టింగుగా ఉన్నాయి - అనిపించి, రహస్యంగా - రికార్డ్ చేయసాగింది.

పున్నయ్య అన్నాడు - "రాను రానూ తెలుగు, మాతృభాష అంటే మమకారం తగ్గుతున్నాయి. 

ఇంగ్లీషు తప్ప అన్యధా శరణం నాస్తి - అంటున్నారు. మా మనవలకు తెలుగు రాయడం రాదు, చదవడం రాదు. వాళ్ళకి తెలుగు నేర్పిసే ఇష్టంగా నేర్చుకుంటారు గానీ, ఇప్పటికే లెక్క లేనన్ని సబ్జెక్టులు - హోమ్ వర్కులు - చాలదన్నట్లు - మ్యూజిక్, డాన్స్, స్పోర్ట్స్ - అంటూ - ఎంత భారమో. మా చిన్నప్పుడు రుక్మిణీ కళ్యాణం, గజేంద్ర మోక్షం - పంచతంత్రం - ఒకట్రెండు శతకాలు - కంఠతా పట్టేస్తే సరిపోయేది. అదిన్నీ, ఆరేడు ఏళ్ళకి - బైట గిల్లీదండ, గోళీకాయలు, బొంగరాలాట - తనివితీరా ఆడుకునే వాళ్ళం" కనకాంబరం తన సమవయస్కుని అభిప్రాయాలతో ఏకీభవిస్తూ, అందుకున్నాడు -"పొద్దున్న పెరట్లో చెట్ల కింద కూర్చుని, పెద్దోళ్ళు పెట్టిన చద్దన్నాలు తిని, పలక బలపాలు - చంకన పెట్టుకుని, ఏకైక పంతులు మంగయ్య గారి దగ్గరికి చేరేవాళ్ళం. లాగుల తాళ్ళు భుజాల మీంచి జారిపోతుంటే లాక్కుంటే, భలేగ ఉండేవి ఆ అమాయకపు రోజులు"

"ఇప్పుడు మన సంతానం - బిజీ బిజీ - టిఫిన్లు చేసి, టేబుల్ మీద, పెడితే - గొంతులో కుక్కుకుని పరుగులు తీస్తున్నారు. వంటావార్పులు - వారి పిల్లల చదువులు, హాబీలు - ప్రతి క్షణం కనిపెట్టి ఉంటున్నారు. స్కూల్లో టీచర్లు చెప్పింది చాలదు - అమదరిలో అగ్రస్థానం - పోటీ, ఫస్టు ప్లేస్ సాధించాలి - ముందరి తరం - అందుకు ఒక్క సెకండు తీరిక లేకుండా - విపరీతంగా శ్రమ పడుతున్నారు. ఇంట్లో ఎంత హైరానా ...., తమ పిల్లల భవిష్యత్తు గూర్చి ఎంత తపన - నిజంగా మన పిల్లల తరం - మనోభారం - మనం కొలవగలమా!!?"

"నిజమే, నిశ్చింతగా జరిగిపోయిన కాలం మనది. మన కాలంలో ఇంత ఉరుకులు పరుగులు ఎరగం" 

పున్నయ్య అంటుండగానే - తెలుగు కానుక - వార పత్రిక కార్యాలయానికి చేరారు. 

వెన్నెల - రికార్డ్ చేసిన సంభాషణలను - మెల్లగా తన బ్యాగులో పెట్టి, కార్ డోర్ తెరిచింది. అందరూ లోనికి వెళ్ళారు. 

*********************, 

మాగజైన్ ఎడిటర్ వద్దకు వెళ్ళి, చెప్పింది. అతను మిత్రద్వయం పున్నయ్య - కనకాంబరం - తమ పత్రికకు పంపిన ఆర్టికల్సుని ఫైళ్ళ కట్టలలో నుండి వెలుపలికి తీయించాడు. మూడేళ్ళ కిందటివి కూడా ఉన్నాయి, వాటిలో నాలుగు ఐదు మాత్రం అతనికి నచ్చాయి. మిగతావి దాదాపు డజను ఉన్నవి. దరిమిలా హామీ ఇస్తున్న ఉపశమన వచనాలు సంపాదకుని నోటి నుండి వచ్చాయి, 

"కొన్ని బాగున్నాయి, వచ్చే నెల ప్రచురిస్తాము" సంతోషంతో కళ్ళు చెమర్చాయి. "మేము షష్ఠిపూర్తి గడిచి పన్నెండు వత్సరాలౌతున్నది. మావి మహా గొప్ప రచనలు కావు. 

కానీ రాసేదాకా తెలీదు, ఇతరులకు ఏవి నచ్చుతాయి - అనే విషయం. ముద్రణ రూపంలో చూసుకుంటే ఆ ఆనందమే వేరు. ఉదయాన్నే నిద్ర లేస్తాము కదా, అనుకుంటామూ - హమ్మయ్య, ఇవాళ పొద్దును చూస్తున్నాము, ఈ గాలిని పీలుస్తున్నాము ......, ఈ చెట్లు, పిట్టలు, మబ్బులు, ఆకాశం - ప్రకృతి - నడుస్తున్న జనాలు - జంతువులు, ఎగురుతున్న పక్షులు - ఇన్నింటిని వీక్షిస్తున్నాము కదా - అని అనుకుంటాము. మా రచనలు కూడా అంతే. ఈ కళ్ళు - అక్షర పంక్తుల్ని చదవడం - అంటే అదో సంతోషం" అన్నారు స్నేహితులు. ;

మరుసటి వారమే - తెలుగు కానుక - సచిత్ర పత్రికలో తమ రచనలు అచ్చైనాయి. వెన్నెల స్వయంగా వచ్చింది, మామయ్య సుదర్శన శాస్త్రితో. వీక్లీ ఇచ్చి, పేజీలు తెరిచి మరీ చూపించింది. 

ఇద్దరు ఆనందిస్తుంటే, తృప్తిగా నవ్వుతూ, "మా మేనకోడలు పెళ్ళి" అని శుభలేఖ ఇచ్చాడు సుదర్శన శాస్త్రి. వరుడి పేరు చూసి అన్నాడు పున్నయ్య - "ఎక్కడో విన్నట్లు ఉన్నది. బాగా తెలిసిన వాళ్ళు అనిపిస్తున్నది"

"ఔనండీ, మీ కోడలి అన్నయ్య - ప్రభు" 

"అరె, ఐతే మనం దగ్గరి బంధువుల ఔతున్నాం అన్నమాట" సంభ్రమంగా అన్నాడు పున్నయ్య.

"మీ కోడలు ఆసక్తి ఇందుకు కారణం. ఆమె కృషి, ప్రయత్నం వలననే ఈ శుభకార్యానికి శ్రీకారం చుట్టగలిగాము" అన్నాడు సుదర్శన శాస్త్రి. ఆయన అందించిన కొబ్బరికాయ, ప్రసాదాలను కళ్ళకు అద్దుకుని, అందుకున్నారు కనకాంబరం, పున్నయ్య, వెన్నెలను ఆశీర్వదించారు.

"మీ ఆశీస్సులు విలువైనవి" అని పలికాడు సుదర్శన శాస్త్రి. 

*************************,

వెన్నెల పత్రికా సంపాదకునికి - వినిపించిన ఇద్దరి సంభాషణలు - నచ్చాయి. 

"జనరేషన్ గ్యాప్ పెరుగుతున్నది మరి. కాలం స్పీడును అందుకోవాలనే ప్రయత్నాలు ఈ తరం వారిది. నేటి వాస్తవాలు - రేపటికి చరిత్ర ఔతాయి" అన్నాడు.

"విలువైన డైలాగ్సు, చక్కగా రికార్డ్ చేసావు" అని మెచ్చుకున్నాడు. "వాళ్ళు రాసిన పద్ధెనిమిది రచనలలో - నాలుగు ప్రింటుకు తీసుకున్నాను. నిజంగా బాగున్న కథలు, అవి" అని నవ్వాడు ముక్తాయింపుగా.

కోవెల ప్రాంగణంలో మళ్ళీ కలిసినప్పుడు - ఇదంతా చెప్పింది సుదర్శనశాస్త్రికి వెన్నెల.

&

కళ్యాణం బొట్టు - కలం చుట్టిన శ్రీకారం ;- Telugu + English ;- [పాత్రలు ;- పున్నయ్య - కనకాంబరం - పూజారి సుదర్శన శాస్త్రి - మేనకోడలు journalist / జర్నలిస్టు/ విలేఖరి వెన్నెల ] ; 

===========================,

kaLyANam boTTu - kalam cuTTina Sreekaaram ;- 

punnayya guDi aawaraNalO edurucuustunnADu. snEhituDu gETu daggara kanipimcagAnE - imtimta ani cepplEnamta aanamdam ....., kanakAmbaram cEtilO kaagitaala bottini amdukunnADu. rOjuu maadirigAnE iddari Thaawu pEparlanu maarcukunnaaru. "nee katha caalaa baagumdi, kanakAmbaram!" meccukunnADu punnayya. 

pUjAri sudarSana SAstri - bhaktulu weLLAka, teerika dorakaDamtO waari racanala carcalalO paalupamcukOwaDAniki waccADu. kanakAmbaram  - punnayya - iddari eduTa komcem eDamgaa sTUlu meeda kuurcunnnADu. kanakAmbaram  - punnayyalaku atani wiSlEshaNalu ishTam, atani abhipraayaalu tama kathalu, wyaasaalu gaTraa racanalaku saanaraayigaa upayOga paDutunnadi.

"naa kathaanikani - telugu kaanuka patrikaku pampimci, naalugu nelalaimdi. accu wEstAraa, lEdaa - anna samgati ippaTidaakaa teleedu"

"maa mEnakODalu jarnalisTu, phOn cEsi, kanukkOmani cebutAnu, nibbaramgaa umDamDi, sAr" sudarSana SAstri mATalaku tepparillaaru iddaruu. punnayya "mI callani mATa saayam, maaku hushaaru istumdi" annADu.

sudarSana SAstri paricayam cEsina wilEKari wennela - iddarnee tana kaarulO teesukeLLimdi. 

kaarulO aaseenulayyaaru. lOkABirAmaayaNam, piccaapATI mATalu dorlutunnaayi. wennela waari kaburlu imTaresTimgugaa unnaayi - anipimci, rahasyamgaa - rikaarD cEyasaagimdi.

punnayya annADu - "raanu raanuu telugu, maatRBAsha amTE mamakAram taggutunnaayi. imgleeshu tappa anyadhaa SaraNam naasti - amTunnaaru. maa manawalaku telugu raayaDam rAdu, cadawaDam rAdu. wALLaki telugu nErpisE ishTamgaa nErcukumTAru gaanee, ippaTikE lekka lEnanni sabjekTulu - hOmm warkulu - caaladannaTlu - myuujik, DAns, spOrTs - amTU - emta BAramO. maa cinnappuDu rukmiNI kaLyANam, gajEmdra mOksham - pamcatamtram - okaTremDu Satakaalu - kamThataa paTTEstE saripOyEdi. adinnee, aarEDu ELLaki - baiTa gilleedamDa, gOLIkaayalu, bomgaraalATa - taniwiteeraa ADukunE wALLam"

kanakAmbaram tana samawayaskuni abhipraayaalatO EkIBawistU, amdukunnADu -"poddunna peraTlO ceTla kimda kuurcuni, peddOLLu peTTina caddannAlu tini, palaka balapaalu - camkana peTTukuni, Ekaika pamtulu mamgayya gaari daggariki cErEwALLam. laagula tALLu bhujaala meemci jaaripOtumTE laakkumTE, bhalEga umDEwi A amaayakapu rOjulu"

"ippuDu mana samtaanam - bijee bijee - Tiphinlu cEsi, TEbul meeda, peDitE - gomtulO kukkukuni parugulu teestunnaaru. wamTAwaarpulu - waari pillala caduwulu, haabeelu - prati kshaNam kanipeTTi umTunnaaru. skuullO TIcarlu ceppimdi caaladu - amadarilO agrasthaanam - pOTI, phasTu plEs saadhimcaali - mumdari taram - amduku okka sekamDu teerika lEkumDA - wipareetamgaa Srama paDutunnaaru. imTlO emta hairaanaa ...., tama pillala bhawishyattu guurci emta tapana - nijamgaa mana pillala taram - manOBAram - manam kolawagalamaa!!?"

"nijamE, niScimtagaa jarigipOyina kaalam manadi. mana kaalamlO imta urukulu parugulu eragam" punnayya amTumDagaanE - telugu kaanuka - waara patrika kaaryaalayaaniki cEraaru. 

wennela - rikaarD cEsina sambhaashaNalanu - mellagaa tana byaagulO peTTi, kaar DOr tericimdi. amdaruu lOniki weLLAru. 

*********************, 

maagajain eDiTar waddaku weLLi, ceppimdi. atanu mitradwayam punnayya - kanakAmbaram - tama patrikaku pampina aarTikalsuni phaiLLa kaTTalalO numDi welupaliki teeyimcADu. muuDELLa kimdaTiwi kUDA unnaayi, waaTilO naalugu aidu maatram ataniki naccaayi. migataawi daadaapu Dajanu unnawi. darimilaa haamee istunna upaSamana wacanaalu sampaadakuni nOTi numDi waccaayi, 

"konni baagunnaayi, waccE nela pracuristaamu" samtOshamtO kaLLu cemarcaayi. "mEmu shashThipuurti gaDici pannemDu watsaraalautunnadi. maawi mahaa goppa racanalu kaawu. 

kaanee raasEdaakaa teleedu, itarulaku Ewi naccutaayi - anE wishayam. mudraNa ruupamlO cuusukumTE A aanamdamE wEru. udayaannE nidra lEstaamu kadaa, anukumTaamuu - hammayya, iwALa poddunu cuustunnaamu, ee gaalini peelustunnaamu ......, ee ceTlu, piTTalu, mabbulu, aakASam - prakRti - naDustunna janaalu - jamtuwulu, egurutunna pakshulu - innimTini weekshistunnAmu kadaa - ani anukumTaamu. maa racanalu kUDA amtE. ee kaLLu - akshara pamktulni cadawaDam - amTE adO samtOsham" annaaru snEhitulu.

********************************************,

marusaTi waaramE - telugu kaanuka - sacitra patrikalO tama racanalu accainaayi. wennela swayamgaa waccimdi, maamayya sudarSana SAstritO. weeklee icci, pEjeelu terici maree cuupimcimdi. iddaru aanamdistumTE, tRptigaa nawwutuu, "maa mEnakODalu peLLi" ani SubhalEKa iccADu. waruDi pEru cuusi annaaDu punnayya - "ekkaDO winnaTlu unnadi. baagaa telisina wALLu anipistunnadi"

"aunamDI, mI kODali annayya - prabhu" 

"are, aitE manam daggari bamdhuwula autunnaam annamATa" sambhramamgaa annaaDu punnayya. "mee kODalu aasakti imduku kaaraNam. aame kRshi, prayatnam walananE I Subhakaaryaaniki Sreekaaram cuTTagaligAmu" annADu sudarSana SAstri. aayana amdimcina kobbarikaaya, prasaadaalanu kaLLaku addukuni, amdukunnaaru kanakAmbaram, punnayya, wennelanu ASIrwadimcaaru.

"mee ASIssulu wiluwainawi" ani palikADu sudarSana SAstri.

*********************,

wennela patrikaa sampaadakuniki - winipimcina iddari sambhaashaNalu - naccaayi. "janarEshan gap perugutunnadi mari. kaalam speeDunu amdukOwaalanE prayatnaalu ee taram waaridi. nETi waastawaalu - rEpaTiki caritra autaayi" annaaDu.

"wiluwaina Dailaagsu, cakkagaa rikaarD cEsAwu" ani meccukunnADu. "waaLLu raasina paddhenimidi racanalalO - naalugu primTuku teesukunnaanu. nijamgaa baagunna kathalu, awi" ani nawwADu muktaayimpugaa.

kOwela praamgaNamlO maLLee kalisinappuDu - idamtaa ceppimdi sudarSanaSAstriki wennela.

[pAtralu ;- punnayya - kanakAmbaram - pUjAri sudarSana SAstri ] ; 

కందుకూరి రుద్రకవి - కొండోజీ అనుబంధం

శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఆస్థానం - కోట సింహద్వారం నుండి అక్కడికి - సారస్వత సభకు చేరడమంటే మాటలా!? ద్వారపాలకులు ముందే బల్లెం లు, కర్రలను` ఇంటూ మార్కు`తో అడ్డం పెట్టేస్తారు కదా. 

కొలువులోని ఉద్యోగులు, సిబ్బంది - ఈ వర్ధమాన కవిగారికి తెలీదు.

తాతాచార్యుల వారి ముద్ర వీపు తప్పినా వీపుకు తప్పదు - ఇత్యాది సామెతలకు 

హేతువు ఐన తాతాచార్యులు - ఆస్థాన కవులలో స్థిర స్థానం పొందిన కవి - అని అర్ధం ఔతూనే ఉన్నది కదా!

@@@@@@

శ్రీకృష్ణదేవరాయల వారి భువనవిజయం - ప్రాంగణంలో ఈశాన్య దిశలో ఉన్న పీఠంపై

కందుకూరి రుద్రకవి ఆసీనుడయ్యాడు. ఆ కుర్చీలో కూర్చునే అర్హత సంపాదించడానికి 

అతడు ఎన్నో అడ్డంకిలను, ఇక్కట్ల స్పీడ్ బ్రేకరను అధిగమించి రాగలిగాడు. 

ఎలాగైతేనేం, కొసకు -  శ్రీకృష్ణదేవరాయల వారి క్షురకుడు - 

కందుకూరి రుద్రకవికి హామీ ఇచ్చాడు, 

"మీకు సార్వభౌముల దర్శనం లభించడానికి, నాకు చేతనైనంత సాయం చేస్తాను." 

ఈ చిన్న మాట కందుకూరి రుద్రకవి కన్నులను ఆనందాశ్రువులతో నింపింది. 

స్నేహహస్తం అందించిన ఆ రాయల వారి మంగలి పేరు కొండోజీ. 

కందుకూరి రుద్రకవికి తటస్థపడిన ఈ వృత్తికారుడు మంగలి తిమ్మోజు కొండోజీ - 

నివాసం బాడవి పట్టణం.

శ్రీకృష్ణదేవరాయలవారి తర్వాతి రాజ్య పాలకులు సదాశివ రాయలుకు, అళియ రామరాయలు.

1542 నుండి 1565 వరకూ పరిపాలించిన సదాశివ రాయలుకు, అళియ రామరాయలు లకు కూడా - 

సాన్నిహిత్య సేవకుడు. కేవలం మంగలి పని నిర్వహణయే కాక, 

ప్రభువులకు మంచి సలహాలు ఇచ్చే చురుకుదనం, ఇంగితజ్ఞానం ఉన్న వ్యక్తి, 

కనుకనే - మహా రాజులకు సఖ్యత ఉన్న భృత్యుడు అయ్యాడు కొండోజీ. 

కొండోజీకి బహుమతులుగా ఇచ్చిన భూములు, కానుకల వివరముల గురించిన 

దాన శాసనాలు ఈ విషయానికి ఆనవాళ్ళు. 

తనకు వీలు ఉన్నంతలో నలుగురికీ సాయపడే గుణం కలిగి ఉన్న మనిషి కొండోజీ, 

అందుచేతనే - కందుకూరి రుద్రకవి - 

"మంగలి కొండోజి మేలు మంత్రుల కంటెన్" 

అని పద్యాన్ని చెప్పాడు కవి. 

కందుకూరి రుద్రకవి - నుడివిన పద్య పంక్తి కాస్తా - లోకోక్తి ముక్తావళి గా మారింది.

నిరంకుశోపాఖ్యానము - కందుకూరి రుద్రకవి రచించిన ప్రబంధము. 

=======================, 

SreekRshNadEwarAyalu aasthaanam - kOTa sim hadwaaram numDi akkaDiki - 

sAraswata sabhaku cEraDamamTE mATalA!? 

dwaarapaalakulu mumdE ballAlanu imTuu maarkutO aDDam peTTEstAru kadaa. 

koluwulOni udyOgulu, sibbamdi - teleedu.

taataacaaryula waari mudra weepu tappinaa weepuku tappadu - 

ityaadi saametalaku hEtuwu aina taataacaaryulu - 

aasthaana kawulalO sthira sthaanam pomdina kawi - ani ardham autuunE unnadi kadaa! ;

@@@@@@  

SreekRshNadEwarAyala waari bhuwana wijayam - praamgaNamlO ISAnya diSalO unna pIThampai kamdukuuri rudrakawi aaseenuDayyADu. 

aa kurceelO kuurcunE arhata sampADAniki ataDu ennO aDDamkilanu, 

ikkaTla speeD brEkaranu adhigamimci raagaligADu.

elaagaitEnEm, kosaku -  SreekRshNadEwarAyala waari kshurakuDu - 

kamdukUri rudrakawiki haamee iaccaaDu, 

"meeku saarwabhaumula darSanam labhimcaDAniki, 

naaku cEtanainamta saayam cEstaanu." 

ee cinna mATa kamdukUri rudrakawi kannulanu aanamdASruwulatO

nimpimdi. 

snEhahastam amdimcina aa raayala waari mamgali pEru komDOjI.

kamdukUri rudrakawiki ki taTasthapaDina ee wRttikaaruDu - 

mamgali timmOju niwaasam bADawi paTTaNam.  

SreekRshNadEwarAyalawaari tarwaati

raajya paalakulu sadASiwa rAyaluku, aLiyaraamaraayalu. 

1542 numDi 1565 warakU PARIpAlimcina sadASiwa rAyaluku, 

aLiyaraamaraayalu laku kUDA - sAnnihitya sEwakuDu. 

kEwalam mamgali pani

nirwahaNayE kaaka, prabhuwulaku mamci salahaalu iccE curukudanam, imgitajnaanam unna wyakti,

kanukanE - mahaaraajulaku sakhyata unna BRtyuDu ayyADu komDOjI. komDOjIki bahumatulugaa iccina bhuumulu, kaanukala wiwaramula gurimcina daana SAsanaalu - ii wishayaaniki aanawALLu. tanaku weelu unnamtalO nalugurikee saayapaDE guNam kaligi unna manishi komDOjee, amducEtanE -

kamdukUri rudrakawi - "mamgali komDOji mElu mamtrula kamTen." ani padyaanni ceppADu kawi.

kamdukUri rudrakawi - nuDiwina padya pamkti kaastaa - lOkOkti muktaawaLi gA mArimdi.

****************************************, ;

కందుకూరి రుద్రకవి - కొండోజీ అనుబంధం ;  link ;

భక్తుల చరిత్రలు - 1 ; History devotees, king poets ; భక్తుల చరిత్రలు - 1 ;

అంతేనా, సరే మరి

శంకరదేవయ్య కి స్పృహ వచ్చింది. మెల్ల మెల్లగా కళ్ళు తెరిచి, చుట్టూ చూసాడు. పక్కన నిలబడి ఆతృతగా చూస్తున్నారు అందరూ. తను కళ్ళు తెరవగానే, అప్పటిదాకా బిక్కుబిక్కుమంటూ చూస్తున్న మనవళ్ళు, మనవరాళ్ళు - సంతోషంతో గట్టిగా చప్పట్లు కొట్టారు. 

భార్య శాంత, కొడుకులు కోడళ్ళు, కూతురు, అల్లుడు - యావన్మందీ "హమ్మయ్య" అని గట్టిగా విడిచిన నిట్టూర్పుల వెచ్చదనం తన మేనును స్పర్శించింది. తనవైపు చూస్తున్న భార్య శాంత కన్నుల చెమ్మదనం - తన జ్ఞాపకాలను నింపిన పాత్ర ఔతుంటే ..... ,

@@@@@,

శంకర దేవయ్య పుట్టిన ఊరు - బ్రిటీష్ పాలిత భారతదేశంలోని ఒక కుగ్రామం. చాలా ఊళ్ళకు మాదిరిగానే - అక్కడ కూడా - సంఘం స్వరూపం - ఉమ్మడి కుటుంబం - ఆర్ధిక ఇబ్బందులు, కష్టసుఖాల కలబోతలు - లుకలుకలు - హడావుడి, కంగారులతో సందడి సందడిగా ఉన్నది. వ్యవసాయం తప్ప అన్యమెరుగని సమాజం - చాకలి, మంగలి, కుమ్మరి, ఇత్యాది వృత్తుల వారికి - పంటకళ్ళం మీదనే - సం వత్సర ధాన్య పంపిణీ ఇచ్చేవారు. వీలైనంత వరకూ - అందరూ పాటిస్తున్న ఆచార సంప్రదాయాల వలన - సమాజం సమతౌల్యతతో - నింపాదిగా ఉన్నది. కాస్తో కూస్తో - ప్రజలందరికీ జరుగుబాటుకు కలుగుతున్నది, కనుక నిమ్న జాతి, దళిత వర్గం - వంటి మాటలు - ప్రత్యేక ప్రాధాన్యతను సంతరించుకో లేదు, రాజకీయ వ్యవస్థకు కొత్త నిర్వచనాలను కల్పించుకున్న పదాలుగా - హీన కులం, ఆ పర్యాయ పదాలు - విపరీత భావాలను పోగు చేసిన ద్వేషపూరిత నిర్వచనాలను రూపొందించిన మాటలుగా ఏర్పడ లేదు.

@@@@@@,

ఆంగ్లేయ పాలిత భారతదేశం - కనుక - యావద్దేశమూ - బీదరికం గుప్పిట్లో చిక్కుకుని విలవిలలాడుతున్నది.

పేదరికం తాండవిస్తున్న చోట - అందరి పరిస్థితి కొస మెట్టు మీద ఉన్న గ్రాఫిక్ రేఖ - కనుక అందరూ అమసమాజంలో ఉన్నారు అనేది విచిత్రమైన నిజం. 

బాల్య వివాహం వంటివి - మూఢ నమ్మకాలే - అని అందరికీ తెలుసు, తెలిసినా ఆయా ఆచారాలను ఎవరూ విడవడం లేదు. ఇందుకు అనేక రాజకీయ, సామాజిక కారణాలు ......,

శంకరదేవయ్యకు అత్తమామలు, భర్త యొక్క ఎనిమిది మంది సోదర సోదరీ బృందం - వాళ్ళలో అప్పటికే ఆరుగురికి పెళ్ళిళ్ళు ఐనాయి, కనుక ఏడదికి ఒక కాంపు చొప్పున - పురిటి గది - హౌస్ ఫుల్ గా ఉండేది. అంతేకాక - మాయాబజార్ ఘటోత్కచుడు చెప్పినట్లు - బంధు బంధు బందుగులు - అనగా వారి అత్తమామలు, ఇంకా వారి శ్రీమంతం, పురుళ్ళు పుణ్యాలు - బాలసారెలు - ఇన్నిన్ని పండుగల మూలాన - ఇంకా నోములు వ్రతాలు, పండుగలు పేరంటాలు ఇత్యాదులు కామా లేని పట్టిక - ఇల్లు ఒక సంస్థానంలాగా ఎప్పుడూ కళకళలాడుతూనే ఉండేది.

శంకరదేవయ్య పెళ్ళి జరిగింది, అట్లాంటి ఇంట్లోకి కుడి కాలు పెట్టి, లోనికి వచ్చింది నవ వధువు శాంత. ఇంట్లో సరుకులు ఉన్నాయా, నిండుకున్నాయా - అనే మీమాంసకు ఆమె మనసులో తావు లేదు. ఎందుకంటే ఆమె తల్లిదండ్రులు వంచిన తల ఎత్తకుండా అణకువగా ఉండమని, ఉద్బోధలు చేసి, అంపకాలు పెట్టారు. కుమారీ శతకం - నూటికి నూరు శాతం భట్టీ పట్టి, మరీ పుట్టినింటి నుండి బయలుదేరిన హిందూ సాంప్రదాయిక గృహిణి ఆమె, ఆమె మంచితనమే - ఉమ్మడికుటుంబం ప్రామాణికత విలువలను పడిపోకుండా నిలబెట్టింది. ఐతే, ఇంత పెద్ద కుటుంబాన్ని సమర్ధవంతంగా నడపగలుగుతున్నాడు - అని ఇంటికి పెద్ద కొడుకు శంకరదేవయ్యకు ఖ్యాతి దక్కింది. శాంత చిన్నబుచ్చుకోదు, సరి కదా, భర్తకు అంత మంచి పేరుప్రఖ్యాతులు కలగడం - చూసి, ఎంతో సంతోషిస్తుండేది.

చూస్తుండగానే ఏళ్ళు గడిచాయి. అక్క చెల్లెళ్ళు, వారి పిల్ల చదువుసంధ్యలు - స్థితి బాగుండక ఇల్లు చేరిన ముఖ్య బంధువులకు చేయూతను ఇచ్చారు. శంకరదేవయ్య తల్లిదండ్రుల స్థానాన్ని శంకరదేవయ్య ఎక్కాడు. "అదేమన్నా, మయూర సింహాసనమా, మురిసిపోవడానికి?" అని ఎగతాళి చేసేవాళ్ళు కూతురు, కొడుకులు.

శంకరదేవయ్య 12 ఏటనే కరణం బల్ల ముందు పెట్టుకోవాల్సి వచ్చింది. చదువుకొంటూ సరదాగా కాలేజీ విద్యార్ధిగా గడపవలసిన వయసు - కుటుంబం కోసం అంకితం అయ్యింది. రెండో తమ్ముడు స్వాతంత్ర్య పోరాటం కోసం జెండా పట్టుకున్నాడు, జైలు కటకటాలను లెక్కబెట్టాల్సివచ్చింది. తర్వాతి వాడు సైతం - ఉద్యమ బాట పట్టాడు. తల్లిదండ్రుల దుఃఖ బాధ చెప్పనలవి కానిది.

శంకరదేవయ్య తతిమ్మా తమ్ముళ్ళు ఇద్దరినీ బ్రతిమలాడి, చదివించాడు. వారి విద్య కోసం ఎంతో శ్రమ పడ్డాడు. పేరుకు పొలాలే గాని, పంటలు పండని మెరక భూములు తమవి, అందుచేత శంకరదేవయ్య  

అదనంగా - ఊరి ప్రజలకు కోర్టు పనులు చేసిపెట్టేవాడు. క్లిష్టమైన సమస్యల పరిష్కారం, లావాదేవీలు - నెమ్మది మీద అనుభవం పెంపొందించుకున్నాడు. 

అందరికీ తల్లో నాలుక ఐనాడు. శంకరదేవయ్య ఎట్లాంటి పనినైనా సాధిస్తాడని జన విశ్వాసం పొందాడు.

అతను కోర్టు పనుల కోసం తరచు మద్రాసుకు వెళ్ళేవాడు. హోటల్సుకి వెళ్ళేవాడు కాదు. భోజనం మాని, రోడ్డు పక్కన మిర్చి బజ్జీ, ఇడ్లీ దోసెలతో కడుపు నింపుకునేవాడు. స్వంత ఖర్చులు మాని, ఎంతో పొదుపు చేసి, ఇంటి ఖర్చుల కోసం ప్రతి పైసాను కూడబెట్టేవాడు.

ఇల్లు చేరాక గృహిణీ హస్త భోజన తృప్తిగా ఆరగించేవాడు. సాదాసీదాగా గడిపిన జీవితాలు - భార్యాభర్తలు మన@స్ఫూర్తిగా స్వీకరించారు. 

మన దేశానికి స్వాతంత్యం వచ్చింది. తమ్ముళ్ళు చెప్పుకోదగిన ఆదాయాలు కల ఉద్యోగాలతో, పెళ్ళిళ్ళు ఐ, స్థిరపడ్డారు.

ఇంట్లో ఒకరిద్దరు ముదుసలులు ఉండేవారు. వెనుక విశాలమైన పెరడు, పెద్ద చెట్ల కింద నులక మంచాలలో కూర్చుని ఉండేవారు.  అక్కడనే బిలబిలలాడుతూ, అందరి పిల్లలు ఆడుకుంటుండే వాళ్ళు.

మంచంలో ఉన్న ముసలమ్మ/ ముసలయ్యలు ముక్కుతూ మూల్గుతూ పిల్లల్ని పిలిచేవాళ్ళు.

పిల్లలు అవ్వలకు, పెద్దవాళ్ళకు మంచినీళ్ళు ఇవ్వడం, గాలి ఆడటం లేదంటే విసనకర్ర తెచ్చి, 

విసరడం లాంటి చిన్న చిన్న పనులు చేసిపెట్టే వాళ్ళు.

ఇంటిల్లిపాదీ ఇంటి పనులు మునగానాం తేలానాం గా ఉండేది. రోలు, రోకళ్ళు, తిరగళ్ళు - ఏడాదికి సరిపడా ఊరగాయలు, కూర వరుగులు, గుమ్మడికాయ వడియాలు, అప్పడాలు - చాలదన్నట్లు - స్వతంత్ర కాంక్ష 

- జనాలకు అందించిన క్రొత్త ఒరవడి - రాట్నం తిప్పుతూండడం. ఏకులు తెచ్చుకుని, 

వడికి దారం తీసేవాళ్ళు, కొద్దిదూరంలో ఉన్న ఖాదీ సెంటర్లకు నూలు ఉండలను ఇచ్చేవాళ్ళు. 

పావలా కాసు ఖర్చు ఔతుందని, 

పొలం గట్ల మీద ఐదు మైళ్ళు అలవోకగా నడిచి, చేరి, ఖద్దరు వస్త్రాలను, 

తాము ఇచ్చిన నూలు ధరకు మారుగా తెచ్చుకునేవాళ్ళు.

మూలన ఉన్న అవ్వలు పై లోకాలకు వెళ్తే, ఆ రోజు పల్లె సంప్రదాయాలు అందరూ తుచ తప్పకుండా పాటించేవాళ్ళు. ఇంట్లో వాళ్ళకు ఇరుగు పొరుగు భోజనాలు అందించేవారు.

శాంత, శంకరదేవయ్యలు పాత జ్ఞాపకాలను చెప్పుకుంటూ కలబోసుకుంటున్నారు ఇప్పుడు.

@@@@@@,

తమ ఇల్లు ఒక సంస్థానంలాగా ఎప్పుడూ కళకళలాడుతూనే ఉండేది. 

నిజమే, కానీ బహు కుటుంబీకులు, ఒకరిద్దరి రెక్కల కష్టం మీద అధారపడిన మనుష్యులు ఎక్కువమంది, సహజంగానే మజ్జిగ పలచన ఐ, కొసకు గోకుడు కూడా మిగలని పగిలిన కుండ పెంకులు మిగిలాయి.

శంకరదేవయ్య కనిపిస్తే - చుట్టాలు ఇత్యదులు ముఖం చాటేస్తున్నారు, 

గతంలో అతని సంపాదన తిన్నాము కాబట్టి, అతనిని తగిలించుకుంటే - ఎక్కడ పెట్టాల్సివస్తుందో అని. 

నలిచి నల్లమన్ను పెట్టని పరిచితులు - మొదలైన వారితో - 

వారికి స్నేహబంధాలు బాగానే ఉన్నయ్, 

ఎటొచ్చీ తమ తమ బ్రతుకు బళ్ళు ఒక గాడిన పడి, 

సంఘంలో గుర్తింపు పొందిన రీతిలో నడుస్తున్నాయి 

ఈ శంకరదేవయ్య, శాంతమ్మ ల వలననే - అనే సంగతి -

అసలు గుర్తు ఉండనివాళ్ళకు మల్లే నటిస్తున్నారు, ఇంచక్కా తప్పుకుంటున్నారు.

ఒకప్పటి సంగతులను నెమరువేసుకుంటూ - ఆలుమగలు 

గత జల సేతు బంధనం - కాలం తమ దోసిళ్ళ నుండి జారపోసుకున్న నీళ్ళు ఎంత? - 

అనే లాంటికొలతలు కొలుచుకోదలచుకోలేదు,

తమ సంతానం మంచి స్థితిపరులైనారు, ఇదంతా భగవత్ కృప, 

తాము చేసిన పరోపకారం పుణ్యఫలం - అని సర్దుకుని చెప్పుకుంటూ తృప్తి పడుతున్నారు.

@@@@@@,

ఉన్నట్టుండి తీసుకున్న దృఢ నిశ్చయాన్ని తమ జన్మదాతల నోటి నుండి విని, 

కంగారుపడ్డారు కొడుకులు కోడళ్ళు.

"మీకు ఏం లోపం జరిగింది?" అనుమానంగా తమ భార్యల వైపు చూసారు. 

"మాకు పుట్టిన ఊరికి వెళ్ళాలని, అక్కడే ఈ ముందు రోజులు గడపాలని ఉంది. 

కోడళ్ళు మీరు అందరూ బంగారం" అన్నారు ఇద్దరూ ముక్తకంఠంతో. 

పల్లెటూరులో ఇల్లు బాగు చేయించి, వచ్చారు. అమ్మ నాన్నలను దిగబెట్టడానికి అందరూ వచ్చారు.  

తమ చిన్ననాటి ముచ్చట్లు పిల్లలకు, మనవళ్ళకు వీలు చిక్కినప్పడు చెబ్తూ వచ్చారు. 

కొన్నిసార్లు బోర్ కొట్టినా, బైటకు చెప్పకుండా, పాపం, శ్రద్ధగా వినేవాళ్ళు.

పధ్నాలుగు రోజులు గడిచాయి. "ఆఫీసులకు లీవులు పెట్టాము. ఇంక ఎల్లుండి బైలుదేరారతాము." 

అప్పుడు మనసులో మాట చెప్పారు ప్రౌఢ దంపతులు. "ఇదే ఆవరణలో పిల్లలు, పెద్దలు - 

ఎడతెరపిలోని కబుర్లు, ఆటలు, చిన్న చిన్న తగాదాలు ఎన్నెన్నో, ఎంత సందడిగా ఉండేదో. కొందరు చేతివాటం ప్రదర్శించే వాళ్ళు. ఇంట్లో బియ్యం పప్పు ఉప్పులు దొంగతనంగా అమ్ముకునేవాళ్ళు, 

ఇంటిగుట్టు బైటపడకుండా గృహ యజమానులు నానా తంటాలు పడేవాళ్ళు. 

ఏమిటో, ఒక నవలను చదువుతున్నట్లుగా - రోజులు ఎట్లా గడిచిపోయాయో. 

కాలం అట్లా చులాగ్గా గడిచిపోయింది, అనేది తలచుకుంటుంటే ఇప్పుడు ఎంత తమాషాగా అనిపిస్తున్నదో!" 

"ఇప్పుడు మీకొక విషయం చెప్పాలి" అసలు సంగతి ఏమిటో తండ్రి చెప్పబోతున్నాడని అర్ధమైంది, కొంచెం వంగి ఆసక్తితో చెవులు రిక్కించి వినడానికి ఉపక్రమించారు.

"ఇంటి నిండా బిలబిలలాడుతూ ఉండేవాళ్ళు, మన ఇంట్లోనే కాదు, దాదాపు అందరి ఇళ్ళు ఒక చిన్న సామంత రాజ్యం లాగా తోచేది. పెద్దవాళ్ళకు, ప్రౌఢ - అంటే మధ్యవయస్కులు, వృద్ధులు - అట్లాగే - అక్క చెల్లెళ్ళు, తోడి కోడళ్ళు - ఏ వయసు వారికి ఆ వయసు వారు జతలు జతలుగా ఉండి, కావలసినన్ని ముచ్చట్లు దొర్లించేవాళ్ళు. ఊ అంటే ఆ అంటే ఊళ్ళో మనుషులు - ఇరుగు పొరుగు - తమ తమ ఇళ్ళలో ఏ చిన్న సంఘటన జరిగినా పరుగెత్తుకు వచ్చేవాళ్ళు, మనసులో గుబులు అంతా వలకబోసి, తేలికపడిన మనసులతో తిరిగి వెళ్ళేవాళ్ళు.

"సిటీలో ఉన్నప్పుడు హాస్పిటల్ లో చేరి, ఆరోగ్యం కాస్త బాగైనాక ఇంటికి వచ్చాం కదా. అప్పుడు మీరు అందరూ - మంచం చుట్టూ నిలబడి చూస్తున్నారు. మీ మొఖాల్లో విపరీతమైన భీతి చూసాను. గతకాలంలో - ఆ రోజులలో గంపెడు జనం భయ ఆవేదన దుఃఖాలను అంతమంది పంచుకోవడం జరిగేది, అంటే అట్లాంటి ఫీలింగ్స్ పంపకం ఎక్కువమందికి ఐపోవడం మూలాన - అదో రకం, నేటి పరిస్థితులు - చిన్న ఫ్యామిలీలు - ఇటువంటి భారాలు తటస్థపడితే - ఇక్కడ ఉన్న ఇద్దరు, ముగ్గురు మోయాల్సివస్తున్నది. అలవి కాని బాధ అనే అంతశ్చలనాలను మోపడం - నాకు సబబు అనిపించడం లేదు. అందుకనే నేను, మీ అమ్మతో ఇక్కడికి చేరాను. ఈ పచ్చని చెట్లు, చల్లగాలి, ప్రకృతి అంద చందాలను మా కళ్ళలో నింపుకుని, కాలం వెళ్ళబుచ్చడం సమంజసం కదూ"

అందరూ గట్టిగా వినిపిస్తున్న వారి వాదనలను ఆ ఉభయులు చెవికెక్కిచుకోదలచుకోలేదు, చెట్ల కొమ్మల పూలు, పళ్ళు - గగనంలో రెక్కలు సాచి విహరిస్తున్న విహంగాల కిచకిచ ధ్వనులను ఆస్వాదిస్తున్నారు, 

==========================,

SamkaradEwayya ki spRha waccimdi. mella mellagaa kaLLu terici, cuTTU cUsADu. pakkana nilabaDi AtRtagA cUstunnaaru amdarU. tanu kaLLu terawagaanE, appaTidaakaa bikkubikkumamTU cUstunna manawaLLu, manawaraaLLu - samtOshamtO gaTTigA cappaTlu koTTAru. 

bhaarya SAmta, koDukulu kODaLLu, kuuturu, alluDu - yaawanmamdee "hammayya" ani gaTTigaa wiDicina niTTUrpula weccadanam tana mEnunu sparSimcimdi. tanawaipu cuustunna bhaarya SAmta kannula cemmadanam - tana jnaapakaalanu nimpina paatra autumTE ..... ,

@@@@@,

Samkara dEwayya puTTina uuru - briTIsh paalita bhaaratadESamlOni oka kugraamam. caalaa uuLLaku maadirigaanE - akkaDa kUDA - samgham swaruupam - ummaDi kuTumbam - aardhika ibbamdulu, kashTasuKAla kalabOtalu - lukalukalu - haDAwuDi, kamgaarulatO samdaDi samdaDigA unnadi. wyawasaayam tappa anyamerugani samaajam - caakali, mamgali, kummari, ityaadi wRttula waariki - pamTakaLLam meedanE - samwatsara dhaanya pampiNI iccEwaaru. weelainamta warakuu - amdaruu paaTistunna aacaara sampradaayaala walana - samaajam samataulyatatO - nimpaadigaa unnadi. kaastO kUstO - prajalamdarikee jarugubATuku kalugutunnadi, kanuka nimna jaati, daLita wargam - wamTi mATalu - pratyEka praadhaanyatanu samtarimcukO lEdu, raajakeeya wyawasthaku kotta nirwacanaalanu kalpimcukunna padaalugaa - heena kulam, aa paryaaya padaalu - wipareeta bhaawaalanu pOgu cEsina dwEshapuurita nirwacanaalanu ruupomdimcina mATalugaa ErpaDalEdu.

aamglEya paalita bhaaratadESam - kanuka - yaawaddESamuu - beedarikam guppiTlO cikkukuni wilawilalADutunnadi.

pEdarikam tAmDawistunna cOTa - amdari paristhiti kosa meTTu meeda unna graaphik rEKa - kanuka amdaruu amasamaajamlO unnaaru anEdi wicitramaina nijam. 

baalya wiwaaham wamTiwi - mUDha nammakAlE - ani amdarikee telusu, telisinaa aayaa aacaaraalanu ewaruu wiDawaDam lEdu. imduku anEka raajakeeya, saamaajika kaaraNAlu ......,

SamkaradEwayyaku attamaamalu, bharta yokka enimidi mamdi sOdara sOdaree bRmdam - waaLLalO appaTikE aaruguriki peLLiLLu ainaayi, kanuka EDadiki oka kaanpu coppuna - puriTi gadi - haus phul gaa umDEdi. amtEkaaka - maayaabajaar GaTOtkacuDu ceppinaTlu - bamdhu bamdhu bamdugulu - anagaa waari attamaamalu, imkaa waari Sreemamtam, puruLLu puNyaalu - baalasaarelu - inninni pamDugala muulaana - imkaa nOmulu wrataalu, pamDugalu pEramTAlu ityaadulu kaamaa lEni paTTika - illu oka samsthaanamlaagaa eppuDU kaLakaLalADutUnE umDEdi.

SamkaradEwayya peLLi jarigimdi, aTlAmTi imTlOki kuDi kaalu peTTi, lOniki waccimdi nawa wadhuwu SAmta. imTlO sarukulu unnaayaa, nimDukunnaayaa - anE mImaamsaku aame manasulO taawu lEdu. emdukamTE aame tallidamDrulu wamcina tala ettakumDA aNakuwagaa umDamani, udbOdhalu cEsi, ampakaalu peTTAru. kumaaree Satakam - nUTiki nuuru SAtam bhaTTI paTTi, maree puTTinimTi numDi bayaludErina himduu saampradaayika gRhiNi aame, Ame mamcitanamE - ummaDikuTumbam praamaaNikata wiluwalanu paDipOkumDA nilabeTTimdi. aitE, imta pedda kuTumbaanni samardhawamtamgaa naDapagalugutunnaaDu - ani imTiki pedda koDuku SamkaradEwayya ku KyAti dakkimdi. SAmta cinnabuccukOdu, sari kadaa, bhartaku amta mamci pEruprakhyaatulu kalagaDam - cuusi, emtO samtOshistumDEdi.

@@@@@@,

cuustumDagAnE ELLu gaDicaayi. akka celleLLu, waari pilla caduwusamdhyalu - sthiti baagumDaka illu cErina mukhya bamdhuwulaku cEyuutanu iccaaru. SamkaradEwayya tallidamDrula sthaanaanni SamkaradEwayya ekkADu. "adEmannaa, mayuura sim haasanamaa, murisipOwaDAniki?" ani egatALi cEsEwaaLLu kuuturu, koDukulu.

SamkaradEwayya 12 ETanE karaNam balla mumdu peTTukOwaalsi waccimdi. caduwukomTU saradaagaa kaalEjee widyaardhigaa gaDapawalasina wayasu - kuTumbam kOsam amkitam ayyimdi. remDO tammuDu swaatamtrya pOrATam kOsam jemDA paTTukunnADu, jailu kaTakaTaalanu lekkabeTTAlsiwaccimdi. tarwaati wADu saitam - udyama bATa paTTADu. tallidamDrula du@hkha bAdha cepanalawi kaanidi.

SamkaradEwayya tatimmaa tammuLLu iddarinee bratimalADi, cadiwimcADu. waari widya kOsam emtO Srama paDDADu. pEruku polaalE gaani, pamTalu pamDani meraka bhuumulu tamawi, amducEta SamkaradEwayya  adanamgaa - uuri prajalaku kOrTu panulu cEsipeTTEwADu. klishTamaina samasyala parishkaaram, laawaadEweelu - nemmadi meeda anubhawam pempomdimcukunnADu. amdarikee tallO naaluka ainADu. SamkaradEwayya eTlAmTi paninainaa saadistADani jana wiSwaasam pomdADu.

atanu kOrTu panula kOsam taracu madraasuku weLLEwADu. hOTalsuki weLLEwADu kAdu. BOjanam maani, rODDu pakkana mirci bajjee, iDlee dOselatO kaDupu nimpukunEwADu. swamta kharculu maani, emtO podupu cEsi, imTi kharcula kOsam prati paisaanu kUDabeTTEwADu.

illu cEraaka gRhiNI hasta BOjana tRptigA aaragimcEwADu. saadaaseedaagaa gaDipina jeewitaalu - BAryaaBartalu mana@sphuurtigaa sweekarimcaaru. 

mana dESAniki swaatamtyam waccimdi. tammuLLu ceppukOdagina aadaayaalu kala udyOgaalatO, peLLiLLu ai, sthirapaDDAru.

imTlO okariddaru mudusalulu umDEwaaru. wenuka wiSAlamaina peraDu, pedda ceTla kimda nulaka mamcaalalO kuurcuni umDEwaaru.  akkaDanE bilabilalADutU, amdari pillalu ADukumTumDE wALLu.

mamcamlO unna unna musalamma mukkutU muulgutuu pillalni pilicEwALLu.

pillalu awwalaku, peddawALLaku mamcineeLLu iwwaDam, gaali ADaTam lEamTE wisanakarra tecci, wisaraDam laamTi cinna cinna panulu cEsipeTTE wALLu.

imTillipaadee imTi panulu munagaanaam tElaanaam gaa umDEdi. rOlu, rOkaLLu, tiragaLLu - EDaadiki saripaDA Uragaayalu, kuura warugulu, gummaDikaaya waDiyaalu, appaDAlu - caaladannaTlu - swatamtra kaamksha - janaalaku amdimcina krotta orawaDi - raaTnam tipputuumDaDam. Ekulu teccukuni, waDiki daaram teesEwALLu, koddiduuramlO unna KAdee semTarlaku nuulu umDalanu iccEwALLu. paawalaa kaasu kharcu autumdani, polam gaTla meeda aidu maiLLu alawOkagaa naDici, cEri, khaddaru wastraalanu, taamu iccina nuulu dharaku maarugaa teccukunEwaaLLu.

muulana unna awwalu pai lOkaalaku weLtE, aa rOju palle sampradaayaalu amdaruu tuca tappakumDA pATimcEwaaLLu. imTlO wALLaku irugu porugu BOjanaalu amdimcEwaaru.

SAmta, SamkaradEwayyalu paata jnaapakaalanu ceppukumTU kalabOsukumTunnaaru ippuDu.

@@@@@@,

tama illu oka samsthaanamlaagaa eppuDU kaLakaLalADutUnE umDEdi. nijamE, kaane bahu kuTumbeekulu, okariddari rekkala kashTam meeda adhaarapaDina manushyulu ekkuwamamdi, sahajamgaanE majjiga palacana ai, kosaku gOkuDu kUDA migalani pagilina kumDa pemkulu migilaayi.

SamkaradEwayya kanipistE - cuTTAlu ityadulu mukham cATEstunnaaru, gatamlO atani sampaadana tinnaamu kaabaTTi, atanini tagilimcukumTE - ekkaDa peTTAlsiwastumdO ani. nalici nallamannu peTTani paricitulu waariki snEhabamdhaalu baagaanE unnay, eToccee tama tama bratuku baLLu oka gADina paDi, samghamlO gurtimpu pomdina reetilO naDustunnaayi ee SamkaradEwayya, SAmtamma la walananE - anE samgati asalu gurtu umDaniwaaLLaku mallE naTistunnaaru, imcakkaa tappukumTunnaaru.

okappaTi samgatulanu nemaruwEsukumTU aalumagalu gata jala sEtu bamdhanam - kaalam tama dOsiLLa numDi jaarapOsukunna neeLLu emta - kolatalu kolucukOdalacukOlEdu,

tama samtaanam mamci sthitiparulainaaru, idamtaa bhagawat kRpa, taamu cEsina parOpakaaram puNyaphalam - ani sardukuni ceppukumTU tRpti paDutunnaaru.

@@@@@, 

unnaTTumDi teesukunna dRDha niScayaanni tama janmadaatala nOTi numDi wini, kamgaarupaDDAru koDukulu kODaLLu.

"meeku Em lOpam jarigimdi?" anumaanamgaa tama bhaaryala waipu cuusaaru.

"maaku puTTina uuriki weLLAlani, akkaDE ee mumdu rOjulu gaDapAlani umdi. kODaLLu meeru amdaruu bamgaaram" annaaru iddaruu muktakamThamtO.

palleTUrulO illu baagu cEyimci, waccaaru. amma naannalanu digabeTTaDAniki amdaruu waccaaru.  tama cinnanATi muccaTlu pillalaku, manawaLLaku weelu cikkinappaDu cebtuu waccaaru. konnisaarlu bOr koTTinaa, baiTaku ceppakumDA, paapam, Sraddhagaa winEwALLu.

padhnaalugu rOjulu gaDicaayi.

"aapheesulaku leewulu peTTaamu. imka ellumDi bailudEraarataamu." 

appuDu manasulO maaTa ceppaaru prauDha dampatulu. "idE aawaraNalO pillalu, peddalu - eDaterapilOni kaburlu, aaTalu, cinna cinna tagaadaalu ennennO, emta samdaDigaa umDEdO. komdaru cEtiwATam pradarSimcE wALLu. 

imTlO biyyam pappu uppulu domgatanamgaa ammukunEwALLu, imTiguTTu baiTapaDakumDA gRha yajamaanulu naanaa tamTAlu paDEwALLu. EmiTO, oka nawalanu  caduwutunnaTlugaa - rOjulu eTA gaDicipOyAyO. kaalam aTlaa culaaggaa gaDicipOyimdi, anEdi talacukumTumTE ippuDu emta tamaashaagaa anipistunnadO!" 

@@@@@,

"ippuDu meekoka wishayam ceppaali" asalu samgati EmiTO tamDri ceppabOtunnADani ardhamaimdi, komcem wamgi aasaktitO cewulu rikkimci winaDAniki upakramimcaaru.

"imTi nimDA bilabilalADutuu umDEwaaLLu, mana imTlOnE kAdu, daadaapu amdari iLLu oka cinna saamamta raajyam laagaa tOcEdi. peddawaaLLaku, prauDha - amTE madhyawayaskulu, wRddhulu - aTlaagE - akka celleLLu, tODi kODaLLu - E wayasu waariki aa wayasu waaru jatalu jatalugaa umDi, kaawalasinanni muccaTlu dorlimcEwALLu. uu amTE aa amTE ULLO manushulu - irugu porugu - tama tama iLLalO E cinna samghaTana jariginaa parugettuku waccEwALLu, manasulO gubulu amtaa walakabOsi, tElikapaDina manasulatO tirigi weLLEwALLu." 

@@@@@,

"siTIlO unnappuDu haaspiTal lO cEri, aarOgyam kaasta baagainaaka imTiki waccaam kadaa. appuDu meeru amdaruu - mamcam cuTTU nilabaDi cuustunnaaru. mee mokhaallO wipareetamaina bheeti cuusaanu. gatakaalamlO - aa rOjulalO gampeDu janam bhaya aawEdana du@hkhaalanu amtamamdi pamcukOwaDam jarigEdi, amTE aTlAmTi pheelimgs pampakam ekkuwamamdiki aipOwaDam muulaana - adO rakam, nETi paristhitulu - cinna phyaamileelu - iTuwamTi bhaaraalu taTasthapaDitE - ikkaDa unna iddaru, mugguru mOyaalsiwastunnadi. alawi kaani baadha anE amtaScalanaalanu mOpaDam - naaku sababu anipimcaDam lEdu. amdukanE nEnu, mee ammatO ikkaDiki cEraanu. ee paccani ceTlu, callagaali, prakRti amda camdaalanu maa kaLLalO nimpukuni, kaalam weLLabuccaDam samamjasam kaduu"

amdaruu gaTTigaa winipistunna waari waadanalanu aa ubhayulu cewikekkicukOdalacukOlEdu, ceTla kommala puulu, paLLu - gaganamlO rekkalu saaci wiharistunna wiham gaala kicakica dhwanulanu aaswaadistunnaaru, adi amtE mari.

[ paatralu ;- SamkaradEwayya - bhaarya SAmta, koDukulu kODaLLu, kuuturu, alluDu, manawaLLu, manawaraaLLu ]

&

అది అంతే మరి. =  2021 ఆగస్ట్ ;- కథ ;-  amtEnaa, sarE mari ;-

[ paatralu ;- SamkaradEwayya - BArya SAmta, koDukulu kODaLLu, kUturu, alluDu, manawaLLu, manawarALLu ] ;- 

[ పాత్రలు ; శంకరదేవయ్య, భార్య శాంత, కొడుకులు కోడళ్ళు, కూతురు, అల్లుడు, మనవళ్ళు, మనవరాళ్ళు] 

*************************,

 కథాకళి - శంకరదేవయ్య - శాంత 

కటక కవి కేతి

తూర్పు కొండ - సూర్యకిరణాలతో శోభిల్లుతున్నది. 

"రత్నం, స్కూలుకి టైమౌతున్నాది. రా!" 

కటక కవి - కటకట కవి - వికటకవి - ఇత్యాది నిక్ నేములు కలిగిన కేతిగాడు. 

భుజాన మోకు వేసుకుని, తాటి తోపుకు వెళ్తూ, 

"రత్నం, రోజూ కేతిగాడు తొందరగా వసాడు. నీకింత బద్ధకం, బైటికి బయల్దేరడానికి" 

తండ్రి హెచ్చరించి, కదిలాడు. 

రత్నం, కేతిగాడు - కబుర్లు చెప్పుకుంటూ స్కూలు చేరేసరికి ఐదు నిముషాలు పట్టింది. 

జనం అందరితో పాటు, స్కూలు చదువుల బాలబాలికలు కూడా - 

భుజాలకు సంచీలు తగిలించుకుని బయలుదేరే సరికి, 

తొమ్మిది గంటలు అయ్యింది, బడి గంట మ్రోగింది.

టీచర్ లక్ష్మీకాంత కొన్ని ఠావు పేపర్లు ఇచ్చి, చెప్పింది 

"రత్నం! ఈ తెల్ల కాగితాల పైన నీట్ గా లైన్లు గీస్తావా!" 

"ఓ, అట్లాగే మేడమ్" హుషారుగా కాయితాల బొత్తిని జాగ్రత్తగా పట్టుకుని, 

తను కూర్చునే చోటికి నడిచాడుతొమ్మిదేళ్ళ రత్నం. 

కేతిగాడు పలకను చేతిలోకి తీసుకున్నది టీచరమ్మ, 

పలక పైన రాసిన ఎక్కాలను దిద్దుతూ, తక్కిన పిలకాయలను, 

"హోమ్ వర్క్ చేసారా?" అని అడిగింది. 

రత్నం పక్కన కూర్చునే విద్యార్ధులకు - ముఖ్యంగా కేతిగాడికి - 

లక్ష్మీకాంత వార్నింగ్ ఇచ్చింది, "జాగ్రత్త, రత్నంని డిస్టర్బ్ చేయకండి" 

తన కోసం ప్రత్యేకంగా తతిమ్మా పిల్లలకు హెచ్చరిక జారీ చేసింది టీచరమ్మ - 

ఈ విశేషం - రత్నంకి కొంచెం గర్వం, ఎంతో సంతోషం కలిగించింది. 

అన్ని పేజీలనూ అరగంటలోనే పూర్తి చేసి, ఇచ్చాడు రత్నం. 

లక్ష్మీకాంత టీచరమ్మ లక్ష్మికాంతమ్మకి ఆశ్చర్యం కలిగింది. 

ప్రతి లైనుకు మధ్య - ఇంత ఖచ్చితమైన ఖాళీ ఉంచి, 

అచ్చు, అచ్చు వేసిన కాపీ బుక్కులో మల్లే గీసాడు రత్నం.

"భళిరా భలే బాగా గీసావు. ప్రింటింగ్ బుక్ లాగానే ఉన్నది." ఆమె మెచ్చుకున్నది. 

"మరంతే కదా మేడమ్, రత్నం నాయన వరెవ్వాగా - కల్లుగీత చేస్తాడు" 

అది సహజం, సాధారణం - అన్నట్టు ఒక డైలాగుని విసిరాడు కేతిగాడు. 

"వీడింతే, మన స్కూలు వికటక కవి, తెనాలి రామకృష్ణ మాదిరి" 

క్లాసులో నవ్వులు ప్రతిధ్వనించాయి. ఔను, నిజమే, సహజ స్ఫూర్తి - 

వాడి నోట్లోంచి వెలువడే మాటలు - హాస్యం తృళ్ళిపడుతుంటాయి. 

తరగతి స్తబ్ధుగా ఉన్నప్పుడు - ఇట్లాంటి కామెడీలు - 

వాతావరణంలో చైతన్యం ఉప్పతిల్లేలా చేస్తాయి కదూ. 

అందుకే మన కేతి - కటక కవి ఐనాడు, 

కానీ-  అందరూ అతణ్ణి కటకట కవి - అని కూడా పిలుస్తున్నారు మరి, అది అంతే! 

[పాత్రలు ;- స్టూడెంట్స్ రత్నం, కేతిగాడు - టీచర్ లక్ష్మీకాంత & రత్నం తండ్రి ]

========== ============,

tUrpu komDa - suuryakiraNAlatO SOBillutunnadi. 

"ratnam, skuuluki Taimautunnaadi. raa!"

kaTaka kawi - kaTakaTakawi - wikaTakawi -  

ityaadi nik nEmulu kaligina kEtigADu. 

bhujaana mOku wEsukuni, tATi tOpuku weLtU, 

"ratnam, rOjuu kEtigADu tomdaragaa wasaaDu. 

neekimta baddhakam, baiTiki bayaldEraDAniki" 

tamDri heccarimci, kadilADu. 

ratnam, kEtigADu - kaburlu ceppukumTU skuulu cErEsariki

aidu nimushaalu paTTimdi. janam amdaritO pATu, 

skuulu caduwula baalabaalikalu kUDA - 

bhujaalaku samceelu tagilimcukuni bayaludErE sariki, 

tommidi gamTalu ayyimdi, baDi gamTa mrOgimdi.

tommidELLa ratnam. 

kEtigADu palakanu cEtilOki teesukunnadi TIcaramma, 

palaka paina rAsina ekkaalanu diddutuu, takkina pilakaayalanu, 

4]] "hOmm wark cEsaaraa?" ani aDigimdi. 

ratnam pakkana kUrcunE widyaardhulaku - 

mukhyamgA kEtigADiki - lakshmeekAmta wArnimg iccimdi, 

"jAgratta, ratnam ni DisTarb cEyakamDi" 

tana kOsam pratyEkamgaa tatimmaa pillalaku 

heccarika jaaree cEsimdi TIcaramma - 

I wiSEsham - ratnamki komcem garwam, emtO samtOsham kaligimcimdi. 

anni pEjIlanU aragamTalOnE puurti cEsi, iccADu ratnam.  

lakshmIkAmta TIcaramma lakshmikAmtammaki AScaryam kaligimdi. 

prati lainuku madhya - 

imta Kaccitamaina KALI umci, 

accu, accu wEsina kaapee bukkulO mallE geesADu ratnam.

"BaLiraa bhalE baagaa gIsaawu. primTimg buk laagaanE unnadi." 

aame meccukunnadi. 

"maramtE kadaa mEDamm, ratnam naayana warewwaagaa - 

kallugeeta cEstADu" 

adi sahajam, saadhaaraNam - annaTTu oka Dailaaguni wisirADu kEtigADu. 

"wIDimtE, mana skuulu wikaTaka kawi, tenaali rAmakRshNa maadiri" 

klaasulO nawwulu pratidhwanimcaayi. aunu, nijamE, 

sahaja sphUrti - wADi nOTlOmci weluwaDE mATalu -

haasyam tRLLipaDutuMTAyi. 

taragati stabdhugaa unnappuDu - iTlAmTi kAmeDIlu - 

waataawaraNamlO caitanyam uppatillElaa cEstaayi kadU. 

amdukE mana kEti kaTaka kawi ainADu, 

kaanee,  amdaruu ataNNi kaTakaTa kawi - 

ani kUDA pilustunnaaru mari, adi amtE!

; &

[pAtralu ;- sTUDemTs ratnam, kEtigADu - TIcar lakshmIkAmta & ratnam tamDri ]

;

జీవన కెరటాలు

నాట్య గురు బాలవ్యాస, తోటి స్టూడెంట్సుతో కలిసి, సర్కస్ చూస్తున్నది. సర్కస్ అద్భుతంగా ఉంది గోమతి. అమ్మాయిలు అబ్బాయిలు - సాహస విన్యాసాలు గుండె ఝల్లుమనేలా సాగుతున్నాయి. 

ఆఖరి షో - పై కప్పున ఉయ్యాలలు ఊగుతున్నారు, కింద నాలుగు దిక్కుల కట్టి ఉన్నది వల, అందులోకి అలవోకగా దూకుతున్నారు. 

"ఆ వల గట్టి తాళ్ళతో పేని తెచ్చారు కాబోలు, ఇంతమంది ఆటగాళ్ళు దూకుతున్నా చెక్కుచెదరడం లేదు" 

గురు బాలవ్యాస - గోమతి మాటలు నిజమే - అని ఒప్పుకున్నాడు.

గోమతి ఉలిక్కిపడింది, మళ్ళీ మళ్ళీ కళ్ళు నులుముకుని చూసింది, 

"కింద net లోకి దూకుతున్న ఆమె, అంజని ...., 

తల్లిదండ్రులతో అంజని అభిప్రాయ విభేదాలు - కలహాలు - ఫలితం - ఇంట్లోంచి వెళ్ళిపోయింది. 

ఇంటివాళ్ళు, పోలీస్ కంప్లైంట్లు - చేసిన ప్రయత్నాలు విఫలం ఐనాయి. ఖచ్చితంగా ఈమె - అంజనికుమారి, చిన్నప్పుడు ఇల్లు వదిలి బైటికి వచ్చిన పల్లెపిల్ల - ఎడమ చెవి కింద చెంప మీద పెద్ద పుట్టుమచ్చ, 

కుడి మోచేతి పైన - హనుమంతుని బొమ్మ పచ్చబొట్టు - సందేహం లేదు, తనే" 

ఆశ్చర్యంతో ఆనందంతో ఉబ్బితబ్బిబ్బౌతూ అందరికీ చెప్పింది. సినిమాలలో నవలల్లో వార్తల్లో సంఘటన - నిజంగా తమ ఎదుట ప్రత్యక్షం ఔతుంటే, తక్కిన వారికి కూడా వింత జిజ్ఞాస, anxiety, కనుకనే సహ విద్యార్ధులు - 

సర్కస్ పూర్తి అయ్యేదాకా ఆగారు. ఓపిక పట్టి షో తర్వాత, సర్కస్ మేనేజర్, తదితరులను కలిసారు. 

ఎట్టకేలకు అంజనీ దర్శనం అయ్యింది. 

అంజని కూడా ఊహించని సంఘటనకు ఆశ్చర్యావేశాలతో కౌగిలించుకుంది. గోమతి ప్రతిపాదనకు 

"నేను ఇంటికి వెళ్ళాను, ఇంటి గడప తొక్కితే కాళ్ళు విరగ్గొడతాను, అన్నారు. ....

ఎట్లా రాగలను!? నువ్వే చెప్పు" 

గురు బాలవ్యాస "డాన్స్ నేర్పుతాను, మా డాన్స్ స్కూలులో ఉందువు గాని" 

ఈ కొత్త ఆలోచన గోమతికి సైతం నచ్చింది. సర్కస్ యజమానులు 

"ఇన్నేళ్ళు భోజనం, వసతి ఇచ్చి, అన్ని విద్యలను నేర్పించాము. 

మా కంపెనీ నుండి వెళ్ళడానికి కుదరదు" అంటూ అభ్యంతరం చెప్పారు. 

బాలవ్యాస వారు అడిగిన డబ్బు, పెద్ద మొత్తమే - చెల్లించాడు.

నాట్య గురు ఉదారతకు అందరూ ముగ్ధులయ్యారు.

సర్కస్ అనుభవం ఉన్న అమ్మాయి, 

కనుక ఎట్లాంటి కష్టతరమైన భంగిమనైనా చిటికెలో చేస్తున్నది అంజని కుమారి. 

బాలవ్యాస ఊహించినది నిజమయ్యింది, 

తమ నాట్యాలయానికి పేరు తేగల అమ్మాయి అంజనికుమారి - 

అతని ఆలోచన అచిరకాలంలోనే వాస్తవరూపం దాల్చింది. 

దేశ విదేశాలలో ప్రదర్శనలు ఇస్తూ, బిజీగా ఉంటున్నది అంజని. 

"మా కుమార్తె మాకు పేరు ప్రతిష్ఠలను తెస్తున్నది" అని సంతోషించసాగారు 

ఆమె ఫ్యామిలీ, బంధువర్గం వారు. కొందరు ఇది నచ్చక ముఖం చిట్లించారు. 

ఐతే ఆ విరోధాభాస కళలను గురించి ఆలోచించే టైమ్ లేదు అంజనికి.

"నాట్యరాణి" నాట్య మయూరి" బిరుదులను, సత్కారాలను పొందిన 

నవశకం - ఆరంభం ఐనది ఆమె జీవితంలో. ఐదేళ్ళు గడిచాయి, 

గోమతి, ఆమె సహ విద్యార్ధినులు ఆరుగురు - సంప్రదాయబద్ధమైన వివాహాలతో - 

గృహిణి పదవులను చేపట్టారు. 

గోమతి అత్తగారింట్లో "గజ్జెల గుర్రంలా గంతులు వేస్తే నామర్దా" అన్నారు, 

తమ వారికి వత్తాసు పలికాడు గోమతి భర్త. 

Now ఇద్దరు మాత్రం నాట్యావధానం కొనసాగిస్తున్నారు.

@@@@@@@@@ ; 

ముగ్గురు పిల్లల తల్లిగా గోమతి తన బాధ్యతలను సంతృప్తిగానే నిర్వహిస్తున్నది. 

ఆరేళ్ళు తిరిగేసరికి గోమతి బ్రతుకు బాటలో అవాంతరం - గోమతి భర్త మారుతి రావు 

"నేను బాల్యం నుండీ ఇష్టపడుతున్న శ్యామలరాణి, మా పక్కింటి అమ్మాయి" అన్నాడు, 

అంటూ, "తన కొత్త జీవితం - ఇదే పద్ధతి" - అన్నాడు.

అత్తమామలు "ఏం చేస్తాం, సర్దుకుపోమ్మా" అని ఉచిత సలహాలు పారేసి, 

తేలు కుట్టిన దొంగల్లా - ఢిల్లీలో ఉన్న కూతురి దగ్గరికి వెళ్ళిపోయారు - అనే కంటే..... 

చల్లగా జారుకున్నారు - అనడమే సబబు.

@@@@@@@@@,

గోమతి గత్యంతరం లేని పరిస్థితులలో ఒక ప్రైవేట్ కంపెనీలో job సంపాదించుకుంది. 

పుట్టింటి వాళ్ళు - రెండు నెలలకోసారి కొంత డబ్బు పంపిస్తున్నారు, 

ఆ కొద్ది మొత్తం కూడా చన్నీళ్ళకు వేణ్ణీళ్ళకులా సాయం ఔతున్నది. 

అప్పుడప్పుడు ఆమె అత్త మామలు కూడా పుట్టినరోజు, రాఖీ పండుగలు వగైరా 

సందర్భాలు చూసుకుని, పంపిస్తున్న పైకం - 

మానవత్వం పట్ల నమ్మకం తాలూకు పచ్చదనం - గోమతి మనసులో నిలుపుతున్నవి. 

ఫోన్ మొబైల్ ఆధునిక వాక్ వాహినులు ..... - 

అంజనికుమారి & మిత్రుల అనుబంధాలకు ఊపిరి పోస్తున్నాయి. 

@@@@@@@@@,

అంజని జీవితచక్రం ఏర్పరచిన జాడలు కొన్ని తీపి గుర్తులను, 

కొన్ని చేదు జ్ఞాపకాలను ఏర్పరుస్తున్నాయి. 

ఆమెకు విధి కలిపిన బంధం - గురువు  బాలవ్యాస బంధువు జక్కబాబు. 

జక్కబాబు ఆలోచనలలో - "ఆదర్శ భార్య - స్టాండర్డ్సు పరిధిలో ....

తన కాపురం ఉండే అవకాశం లేదు" అనే bitter experience అనుభవంలోకి వచ్చింది.  

బంధు వర్గాలు, చుట్టుపక్కల వారు - తమ సాంప్రదాయక దృష్టి కోణం గొప్పది - అనే భావన అందరిదీ. 

ఎక్కువ హుషారుగా చలాకీతనం కనిపిస్తున్న అంజనికుమారి ప్రతి కదలికను ఎగతాళి చేస్తుండే వారు.

అంజనిని పెళ్ళాడేక, జక్కబాబుకు - తన నిత్య జీవితాన్ని భంగపరిచగల 

ఇట్లాంటి సంఘటనలు తటస్థపడుతూ, చీకాకు పెడ్తున్నవి. 

@@@@@@@@@, 

అంజని, జక్కబాబు విడిపోయారు. జక్కబాబు అంజనికి ఒక ఫ్లాట్ కొనిచ్చాడు. 

గోమతి, ఆమె ఆహ్వానం మీద అక్కడికి చేరి, కొత్త జీవిత స్వరూపాన్ని రూపొందించుకోవడం నేర్చుకొంటూన్నది. నేస్తం రాకతో అంజనికి సాంత్వన లభించింది.

స్నేహితుల పిల్లలు ఐదుగురు ఒకే స్కూలులో చేర్చడం, పిల్లల మధ్య ప్రేమ, అనుబంధం - 

ఇద్దరి జీవితాలలో పరిమళాలను నింపుతున్నాయి. 

జక్కబాబు ప్రతి నెల వచ్చి, పిల్లలతో ఆడుకుని, అంజనిని పలకరించి, మనీ ఇచ్చి వెళ్తున్నాడు.

విశాల విశ్వంలో - విధాత ఒసగిన విశేష శీతల పవన వీచిక - నిరంతరాయంగా కొనసాగే కాలగమనం ......,

కొన్ని సమస్యలకు నెమ్మది మీద ఊరట లభిస్తుండటం విచిత్రంగా జరుగుతుంటాయి.

జక్కబాబు విచ్ఛిన్న జీవిత బంధం స్థానంలో - మరొక కొత్త బంధాన్ని నెలకొల్పాలని, అతని కుటుంబం, చుట్టాలు ప్రయత్నించారు. 

అదంత సులువు కాదని అర్ధం ఐ, తాము చేసింది పొరపాటు అని, తెలుసుకున్నారు. 

అతని వద్ద తప్పు ఒప్పుకున్నారు. 

రెండేళ్ళకు అంజనికుమారి, సంతానం - భర్త చేరికతో - ఫ్యామిలీ ఫొటో - కళకళలాడసాగింది.

గోమతి భర్త వైఖరి మారలేదు. 

అతని రెండో భార్య  శ్యామలరాణి "మాటలతోనే వేధించే శాడిస్టు భర్త" -

శ్యామలరాణి కోర్టు మెట్లు ఎక్కక తప్పలేదు.

పాత బంధం గురించి ఆట్టే పట్టించుకోకపోయినా - 

గోమతికి ఆకాశరామన్న - ఆకాశ సీతమ్మల ఉచిత సేవలు అందుతునే ఉన్నాయి. 

వార్తా విశేషాలు తెలుస్తూనే ఉన్నాయి. శ్యామలరాణిని కలిసింది, ఆమె భుజానికి తన చేయి అందించింది. 

చంకను బిడ్డతో బైటికి అడుగు పెట్టిన శ్యామలరాణి, గోమతి - ఒక పంచ కిందికి చేరారు.

మెరుపులు గుండె ఝల్లుమనిపిస్తూ భయపడ్తాయి, 

కానీ ఆ తటిల్లతల వెలుగులు సైతం దారి చూపిస్తాయి.

నిలకడగా ఉండే నీళ్ళలోనే కలువలు, తామరలు విరబూస్తాయి.

ఆగకుండా కదిలే నదీ ప్రవాహం లాంటి బ్రతుకులు నిస్తేజంగా ఉండవు, 

ఆ వాహిని అలలు వెన్నెల బంగారు పళ్ళాలు ఔతాయి.

అటు అంజని - ఇటు గోమతి, శ్యామలరాణి జీవన శైలి - విభిన్న మార్గాలలో సాగుతూనే ఉన్నాయి. 

నీలాకాశంలో మేఘాల మాటుగా దోబూచులాడుతున జాబిల్లి - చల్లని వెన్నెలను కురుస్తున్నది - శాంతంగా ...., ;

;

[పాత్రలు ;- గోమతి గోమతి  భర్త మారుతి రావు & మారుతి రావు second wife శ్యామలరాణి - + -

గోమతి Friend అంజనికుమారి ; జక్కబాబు wife అంజనికుమారి - + - గురువు బాలవ్యాస, బంధువు జక్కబాబు] ;

================, 

jeewana keraTAlu ;- 

nATya guru bAlawyAsa, tOTi sTUDemTsutO kalisi, sarkas cuustunnadi. sarkas adbhutamgaa umdi gOmati. ammaayilu abbaayilu - saahasa winyAsAlu gumDe jhallumanElaa saagutunnaayi. aakhari shO - pai kappuna uyyaalalu uugutunnaaru, kimda nAlugu dikkula kaTTi unnadi wala, amdulOki alawOkagaa duukutunnaaru. "aa wala gaTTi tALLatO pEni teccAru kaabOlu, imtamamdi ATagALLu duukutunnaa cekkucedaraDam lEdu" guru bAlawyAsa - gOmati mATalu nijamE - ani oppukunnADu.

gOmati ulikkipaDimdi, maLLI maLLI kaLLu nulumukuni cUsimdi, "kimda `net` lOki duukutunna aame, amjani ...., tallidamDrulatO abhipraaya wiBEdaalu - kalahaalu - phalitam - imTlOmci weLLipOyimdi. imTiwALLu, pOliis kamplaimTlu - cEsina prayatnaalu wiphalam ainaayi. khaccitamgaa eeme - anjanikumAri, cinnappuDu illu wadili baiTiki waccina pallepilla - eDama cewi kimda cempa meeda pedda puTTumacca, kuDi mOcEti paina - hanumamtuni bomma paccaboTTu - samdEham lEdu, tanE" AScaryamtO aanamdamtO ubbitabbibbautU amdarikee ceppimdi. sinimaalalO nawalallO waartallO samghaTana - nijamgaa tama eduTa pratyaksham autumTE, takkina waariki kUDA wimta jijnaasa, `anxiety`, kanukanE saha widyaardhulu - sarkas puurti ayyEdaakaa aagaaru. Opika paTTi shO tarwaata, sarkas mEnEjar, taditarulanu kalisaaru. eTTakElaku amjanee darSanam ayyimdi. 

amjani kUDA Uhimcani samghaTanaku AScaryAwESAlatO kaugilimcukumdi. gOmati pratipAdanaku "nEnu imTiki weLLAnu, imTi gaDapa tokkitE kALLu wiraggoDataanu, annAru. eTlaa rAgalanu!? nuwwE ceppu"  guru bAlawyAsa "DAns nErputaanu, maa DAns skuululO umduwu gaani" ee kotta aalOcana gOmatiki saitam naccimdi. sarkas yajamaanulu "innELLu BOjanam, wasati icci, anni widyalanu nErpimcaamu. maa kampenee numDi weLLaDAniki kudaradu" amTU aByamtaram ceppAru. bAlawyaasa waaru aDigina Dabbu, pedda mottamE - cellimcADu. nATya guru udaarataku amdaruu mugdhulayyaaru.

sarkas anubhawam unna ammaayi, kanuka eTlAmTi kashTataramaina bhamgimanainaa ciTikelO cEstunnadi amjani kumAri. bAlawyAsa uuhimcinadi nijamayyimdi, tama nATyaalayaaniki pEru tEgala ammayi amjanikumAri - atani aalOcana acirakaalamlOnE waastawaruupam daalcimdi. dESa widESAlalO pradarSanalu istuu, bijeegaa umTunnadi amjani. "maa kumArte maaku pEru pratishThalanu testunnadi" ani samtOshimcasaagaaru aame phyaamilee, bamdhuwargam waaru. komdaru idi naccaka mukham ciTlimcAru. aitE aa wirOdhaabhaasa kaLalanu gurimci aalOcimcE Taimm lEdu amjaniki.

"nATyarANi" nATya mayUri" birudulanu, satkArAlanu pomdina nawaSakam - aarambham ainadi aame jeewitamlO.

@@@@@@@@@,

4] aidELLu gaDicaayi, gOmati, aame saha widyaardhinulu aaruguru - sampradaayabaddhamaina wiwaahaalatO - gRhiNi padawulanu cEpaTTAru. 

gOmati attagaarimTlO "gajjela gurramlaa gamtulu wEstE naamardaa" annaaru, tama waariki wattaasu palikADu gOmati bharta.

iddaru maatram nATyAwadhaanam konasaagistunnaaru.

@@@@@@@@@ ;

mugguru pillala talligaa gOmati tana baadhyatalanu samtRptigaanE nirwahistunnadi.

aarELLu tirigEsariki gOmati bratuku bATalO awaamtaram - aame bharta "nEnu baalyam numDI ishTapaDutunna SyAmalarANi, maa pakkimTi ammaayi" annADu, amTU, "tana kotta jeewitam - idE paddhati" - annADu. 

atta maamalu "Em cEstaam, sardukupOmmaa" ani ucita salahaalu paarEsi, tElu kuTTina domgallaa - DhilliilO unna kuuturi daggariki weLLipOyaaru - anE kamTE callagaa jaarukunnaaru - anaDamE sababu.

@@@@@@@@@ ;

gOmati gatyamtaram lEni paristhitulalO oka praiwET kampeneelO `job` sampaadimcukumdi. puTTimTi wALLu - remDu nelalakOsAri komta Dabbu pampistunnaaru, aa koddi mottam kUDA cannILLaku wENNILLakulaa saayam autunnadi. appuDappuDu aame atta maamalu kUDA puTTinarOju, rAKI pamDugalu wagairaa samdarBAlu cuusukuni, pampistunna paikam - maanawatwam paTla nammakam taaluuku paccadanam - gOmati manasulO niluputunnawi. phOn mobail aadhunika waak waahinulu - amjanikumAri & mitrula anubamdhaalaku uupiri pOstunnaayi. 

@@@@@@@@@,

amjani jIwitacakram Erparacina jADalu konni teepi gurtulanu, konni cEdu jnaapakAlanu ErparustunnAyi. Ameku widhi kalipina bamdham -guruwu  bAlawyAsa bamdhuwu jakkabAbu. jakkabAbu alOcanalalO AdarSa BArya - sTAmDarDsu paridhilO tana kaapuram umDE awakASam lEdu" anE awakASam anuBawamlOki waccimdi. 

bamdhu wargAlu, cuTTupakkala waaru - tama saampradaayaka dRshTi kONam goppadi - anE BAwana amdaridee. ekkuwa hushArugA calAkItanam kanipistunna amjanikumAri prati kadalikanu egatALi cEstumDE wAru. amjanini peLLADEka, jakkabAbuku - tana nitya jeewitaanni bhamgaparicagala iTlAmTi samGaTanalu taTasthapaDutuu, ceekaaku peDtunnawi

@@@@@@@@@ ;

amjani, jakkabaabu wiDipOyAru. jakkabaabu amjaniki oka phlAT koniccADu. gOmati, aame aahwaanam meeda akkaDiki cEri, kotta jeewita swaruupaanni ruupomdimcukOwaDam nErcukomTUnnadi. nEstam rAkatO amajaniki saamtwana labhimcimdi. snEhitula pillalu aiduguru okE skuululO cErcaDam, pillala madhya prEma, anubamdham - iddari jeewitaalalO parimaLAlanu nimputunnaayi. 

jakkabaabu prati nela wacci, pillalatO ADukuni, amjanini palakarimci, maney icci weLtunnADu.

@@@@@@@@@ ;

wiSAla wiSwamlO - widhaata osagina wiSEsha SItala pawana weecika - niramtaraayamgaa konasAgE kaalagamanam ......,

konni samasyalaku nemmadi meeda UraTa labhistumDaTam wicitramgaa jarugutumTAyi.

jakkabaabu wicCinna jeewita bamdham sthaanamlO - maroka kotta bamdhaanni nelakolaalani, atani kuTumbam, cuTTAlu prayatnimcaaru. adamta suluwu kaadani ardham ai, tamu cEsimdi porapATu ani, telusukunnaaru. atani wadda tappu oppukunnaaru. remDELLaku amjanikumaari, samtaanam - bharta cErikatO - phyaamilee phoTO - kaLakaLalADasAgimdi.

gOmati bharta waikhari maaralEdu. atani remDO BArya  SyAmalarANi "mATalatOnE wEdhimcE SADisTu bharta" kOrTu meTlu ekkaka tappalEdu.

paata bamdham gurimci ATTE paTTimcukOkapOyinA - gOmatiki AkASarAmanna - aakASa sItammala ucita sEwalu amdutunE unnAyi. waartaa wiSEshAlu telustUnE unnAyi. SyAmalarANini kalisimdi, aame bhujaaniki tana cEyi amdimcimdi. camkanu biDDatO baiTiki aDugu peTTina SyAmalarANi, gOmati - oka pamca kimdiki cEraaru. merupulu gumDe jhallumanipistuu bhayapaDtaayi, kaanee aa taTillatala welugulu saitam daari cuupistaayi. nilakaDagaa umDE nILLalOnE kaluwalu, taamaralu wirabuustaayi.

;

[pAtralu ;- gOmati & `second wife` SyAmalarANi = `Husband` jakkabAbu - `his` bamdhuwu - guruwu = bAlawyAsa & gOmati `Friend `amjanikumAri ] ; 

katha June 2021 - ksm 

కోట కోసం ఐసరబజ్జా

పెళ్ళి ఐన పుష్కరానికి స్వంత ఇల్లు కట్టుకున్నారు గిరిజ, కృష్ణారావు దంపతులు.  మిగిలి ఉన్న కొరవ పనులను చేయిస్తున్నది గిరిజ. గిరిజకి తులసి కోట అంటే ఎంతో ఇష్టం. మేస్త్రీ పర్జన్యకు ఈ నిర్మాణ కార్యక్రమాన్ని పురమాయించింది.

మేస్త్రీ పర్జన్య “రోడ్డు పక్కన మంచి తులసి కుండీలు దొరుకుతున్నాయి, ఇంత శ్రమ ఎందుకమ్మా!” అన్నాడు.

అతను ఇప్పటిదాకా తులసి మొక్కకు పెరటి కుండీని కట్టే అవసరం రాలేదు. అందుకని ఈ నాన్పుడు వ్యవహారం.

గిరిజ మేస్త్రీ మాటలను పెడచెవిని పెట్టింది.  భర్త క్రిష్ణారావు కూడా చెప్పి చూసాడు,

కానీ ఆమెది ఉడుం పట్టు కదా మరి, పట్టు మరి వీడలేదు.

మేస్త్రీ పర్జన్య లోపల్లోపల బెరుకుగానే ఉన్నప్పటికీ, గిరిజా కుమారి ఆనతిని పాటించక తప్పలేదు.

కాగితం మీద డిజైన్లు గీసి ఇచ్చింది. ఇంటర్నెట్ నుండి చాలా ఫొటోలు చూపించింది. 

మొత్తానికి పర్జన్య పని పూర్తి చేసాడు.

గిరిజమ్మ చెప్పినట్లు రాకున్నా, కాస్త బాగానే కుదిరింది.

“ఆహా, నాకు కోట కట్టడం చేతనయ్యింది. ఇంక – మనకి ఇది కొత్త మలుపు. ఇంట్లో పెళ్ళాం ఖాళీగానే ఉంది.

తులసి కోటలు చేసి, సైడ్ బిజినెస్ స్టార్ట్ చేస్తాను.” సంతృప్తిగా అనుకున్నాడు పర్జన్య.

పాత మట్టి కుండీలోని మొక్కను జాగ్రత్తగా తీసి, కొత్త కోటకు మార్చింది. 

ఇల్లిల్లూ గాలించి, కృష్ణ తులసి మొక్కను తెచ్చి, అందులోనే నాటింది.

స్పెషల్ గా కొన్ని కొత్త వ్రతాలు, నోములు కనిపెట్టింది. 

అంతర్జాల మహిమ కతంబున ఉత్తరాది మరాఠీ వగైరా వ్రతాలను సేకరించింది.

ఇరుగు పొరుగు – స్నేహితులను, బంధువులను విడతలవారీగా పిలిచి, బొట్టు తాంబూలం వాయనాలు ఇచ్చేది.

తర్వాత పెరట్లోకి తీసుకెళ్ళి, “నేను చాలా కష్టపడి కట్టించాను. చూడండి, ఎంత అందంగా ఉందో!” అని నొక్కి వక్కాణించేది.

పేరంటాళ్ళు “ఆహా, ఎంత బాగున్నదో. నువ్వు చదువుకొని ఉంటే ఇంజనీర్ అయ్యేదానివి.” అని ఫ్రశంసించే వారు. 

“ఏమిటో అక్కా! పైటచెంగు వెయ్యడం ఆలస్యం, గుండెల మీద కుంపటి ఆడపిల్ల అంటూ అనుకుంటూ – 

నన్ను పెళ్ళిపీటలు ఎక్కించేసారు. సంసారం, జంఝాటం, విద్యకు ఆస్కారం ఎక్కడుంటుంది, చెప్పు.” 

నిట్టూర్చేది గిరిజ. నూతన గృహప్రవేశం సంరంభం, ఆనందం మనసారా ఆస్వాదిస్తున్నది గిరిజ. 

ఇంతలో ఆమె భర్తకు ప్రమోషన్ వచ్చింది, బదిలీ అయ్యింది. 

“ట్రాన్స్‌ఫర్ వాయిదా కుదుర్తుందేమో, కొంచెం ట్రై చెయ్యండి.” అన్నది.

“ప్రమోషన్ తో వచ్చిన బదిలీ కదా గిరీ, చెన్నై సిటీ లైఫ్ బాగుంటుందని, మా అన్నయ్య చెప్పాడు” క్రిష్ణారావు ఉవాచ.

అన్ని సామాన్లు సర్దుకున్నారు. లారీలోకి ఇంటెడు సామగ్రిని చేర్చారు నలుగురు కూలీలు. 

చీకటి పడడంతో, “కొద్ది సరంజామానే కదండీ, రేపు ఎక్కిస్తాం.” అని వెళ్ళిపోయారు.

మిగిలింది గిరిజకుమారికి ప్రాణప్రదం ఐన తులసికోట.

“మధ్యాహ్నం 3 గంటలకి ఫ్లైట్, లారీ వాళ్ళింకా రాలేదే.” అంటూ … 

తొలి పొద్దు మసక చీకటి నుండే గాభరా పడసాగాడు  క్రిష్ణారావు.

11 గంటలకు డ్రైవర్, క్లీనర్ వచ్చారు. త్వరత్వరగా తక్కిన కొద్ది లగేజీని లారీలో పెట్టారు. 

ఇక ఉన్న ఆ ఏకైక వస్తువు, గిరిజ చూపించింది,

వాళ్ళకు గుండె గుభిల్లుమంది. “ఇంత పెద్ద తొట్టిని ఎట్లాగ మొయ్యాలి!?”

“తొట్టి కాదు, తులసి కోట – అనాలి.” ఆమెతో పాటు, వాళ్ళున్నూ భయభక్తులతో చెంపలు వేసుకుని 

“ఇప్పుడెట్లా!” అని తర్జనభర్జనలు పడ్డాక,

“మనమే తిప్పలు పడదాము. తప్పుతుందా!?” అనుకుని, ధైర్యం తెచ్చుకున్నారు.

గుండె దిటవు చేసుకుని, ఇద్దరు దాన్ని లేపాలని try చేసారు. ఊహూ … వీలు కాలేదు,

ఎగస్ట్రా పనులకి కూలీల కోసం దెవుళ్ళాడేరు గానీ ఎవరూ దొరకలేదు.

ఇక ఆ ఇద్దరు దొర్లించుకు వద్దామని చిట్టి చెట్టు పైన చెయ్యి వేయ్యబోయారు.

అక్కడ నిలబడి ఉన్నది వేరెవరో కాదు, యజమానిని గిరిజా కుమారి … ,

“భుజం పైన పెట్టుకోండి, నెమ్మదిగా తియ్యండన్నా!” 

'అన్నా'- అని ఆ పిలుపు – కరిగిపోయారు.

“ఐసరబజ్జా! హుప్” అంటూ అతి కష్టమ్మీద కొంచెం ఎత్తగలిగారు.

పది గోతాలు తెచ్చి, అడుగున పెట్టి, నేల పైన నెడ్తూ ముందుకు తీసుకెళ్ళారు.

“మేమేమన్నా బాహుబలి అనుకుంటున్నావా ఏంటమ్మా!!?” ఏడుపు మొహాలు పెట్టారు, చెమటలు కక్కుతూ. 

వాహనం దాకా ఈడుస్తూ తెచ్చారు, గానీ, పైకెక్కించే పని సంగతి గతి ఏమిటి? ….  ,

అప్పటికి అపరాహ్ణం దాటవస్తున్నది. కృష్ణారావు వచ్చి, ఓ చెయ్యి వేసాడు. క్లైమాక్స్ ఘట్టం జయప్రదమైంది. 

“పట్టపగలే చుక్కలు కనబడటం అంటే ఇదే కాబోలు, హమ్మయ్య” క్లీనర్ చతికిలపడ్డాడు. 

“మా అమ్మ దగ్గర తాగిన *మొరుంబాలతో సహా అన్నీ అరిగిపోయాయమ్మా!” 

డ్రైవర్ మాటలకు పగలబడి నవ్వాడు క్లీనర్ కోటబొమ్మాళి. గిరిజాపతి, వాళ్ళకి నాలుగు నూర్లు ఇచ్చి,

“దారిలో ఏ హోటల్ దగ్గరైనా ఆగి, మీల్సు తినండి. మీకు థాంక్స్, నిజంగా చాలా కష్టపడ్డారు.”

జతగా  రామతులసి మొక్కను కూడా సంపాదించాలి, 

"ఐతే నాకు next town లో కావలసినంత పని అన్న మాట." భర్త నవ్వుతూ అన్నాడు

లారీ బయలుదేరింది, గిరిజ దంపతులు, విమానశ్రయాన్ని చేరుకున్నారు.

లగేజీ చెకింగ్ పూర్తి ఐనాక, ఛెయిర్స్ లో కూర్చున్నారు. ఇంటి దగ్గర ఇందాకటి డైలాగులు గుర్తు వస్తుంటే, 

తెగ నవ్వుకుంటూ … , ఫ్లైట్ కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు.

***********

 *మొరుంబాలు = *మొర్రుంబాలు - తల్లి వద్ద బిడ్డ త్రాగే తొలి పాల చుక్కలు ;

************************************************,

[ పాత్రలు ;-  కృష్ణారావు దంపతులు ;; మేస్త్రీ పర్జన్య -క్లీనర్ కోటబొమ్మాళి ] 

కోట  కోసం ఐసరబజ్జా ;  story ; 

June 2021 My Telugu story 

మేలిమి మలుపులు

భూపేంద్ర మనసు అతలాకుతలంగా ఉన్నది. 

హైస్కూలు నుండీ కాలేజి  ప్రాంగణం దాకా -

పుస్తక హస్త భూషణాలు కలిమి కలిగిన -  సుభద్రతో 

తన పరిచయాన్ని కూడా ప్రవృద్ధమానం చేసింది. 

తమ విద్య తమను ఉద్యోగ సోపానంపై నిలబెట్టింది. 

ఇక పెద్దల సన్నిధికి వెళ్ళి, పెళ్ళికి అనుమతి అడిగారు. 

"ప్రేమ, పెళ్ళి నిషేధం" తిరస్కారం ఎదురైంది. 

సుభద్ర "తల్లిదండ్రులను ఎదిరించి, ఎందాకా పరుగులు తీస్తాము!!? 

వారి ఆశీస్సులను పొందలేని లోటు అడుగడుగునా 

మన హృదయాలను, ఫీలింగ్స్ నీ వెంటాడుతుంటే, 

మనం జీవితాన్ని శాంతంగా గడపలేము కదా" 

ప్రేయసి పలుకులలోని నిజాన్ని భూపేంద్ర కాదన లేకపోయాడు. 

ఫలితం - అనేక విఫల ప్రేమ కథలలో సుభద్రా భూపేంద్ర ప్రణయ వృత్తాంతం కూడా చేరింది.

సుభద్ర - తన ఇంటివారు నిర్ణయించిన వరుడు సూర్యారావు ఇల్లాలు అయ్యింది. 

************, 

భూపేంద్ర ఆజన్మబ్రహ్మచారిగానే జీవితం గడపాలని కృతనిశ్చయంతో ఉన్నాడు. 

రెండేళ్ళు ఉద్యోగరీత్యా అరకు వాలీలో ఉన్నాడు. 

ఆ రోజులలో పరిచయం ఐంది అంబుజ. 

ఆమె సాన్నిధ్యం అతని మనసుకు శాంతిని ఇచ్చింది. 

అరకు వ్యాలీ స్నేహం సైతం పెళ్ళి అనే ప్రసాదం అతనికి ఇవ్వలేదు. 

అంబుజ తండా వాళ్ళు అందరూ కర్రలు పట్టుకుని వాకిలి వద్ద వలయం తీరారు. 

మర్యాద, వినయం ఉట్టి పడేటట్లుగా, 

"మీరు మా గూడెం పిల్లతో సరదా చేసుకున్నారు, సరే, ఇంతటితో మరిచిపొండి. 

మా చెరువులో నీళ్ళు మా చెర్లోనే ఉండాలి. 

ఎవరైనా అమృతాన్ని బైటికి తరలిస్తారా, సొంత బావులు, కొలనులు ఎండబెట్టుకుంటారా!??" 

అంటూ తమ తండా సామెతలను కూడా గుమ్మరించారు. 

భూపేంద్ర 'తన భగ్న ప్రణయిని సుభద్రను మరిచిపోదామనుకున్నాడు, 

కొత్త బ్రతుకు బాటను నిర్మించుకోవాలని ప్రయత్నించాడు. 

వెక్కిరిస్తున్న విధిని ఇంక తలచుకోదలచుకో లేదు. 

తక్షణం ట్రాన్స్ ఫర్ చేయించుకున్నాడు.  

***************, 

కాలం అలుపెరుగని నిరంతర ప్రయాణీకుడు. కొన్ని ఏళ్ళు గడిచాయి.  

మంచం పట్టిన తల్లి భూపేంద్ర వద్ద ప్రమాణం తీసుకున్నది, 

తత్ఫలితంగా భూపేంద్ర వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని భార్య పేరు జానకి.

 పట్టణంలో సుభద్ర సంగతి .....,  సహజంగానే దుష్ట చింతనతో ....,

ఇతరుల జీవితాలను ధ్వంసం చేసి, ఆనందించే శాడిస్టులు, 

పవిత్రభారతంలో కొందరు ఉండనే ఉంటారు. 

అదిగో అట్లాంటి దుష్టులు - సుభద్ర పాత ప్రేమ గాధను - ఆమె భర్త చెవిలో విషం ఊదారు. 

సుభద్ర - సూర్యారావు నుండి విడాకులు తీసున్న స్త్రీగా, ఇద్దరు పిల్లల తల్లిగా సంఘంలో నిలబడింది. 

బంధువులు ఇస్తున్న చేయూత ద్వారా, 

ఆమె బ్రతుకు బండి చిన్న చిన్న ఒడిదుడుకులతో నింపాదిగా జరిగిపోతున్నది.

ఇక అంబుజ - తండా మనుషులు చేసిన పెళ్ళితో ఒక ఇంటి ఇల్లాలు అయ్యింది, 

ఆమె భర్త తాగుబోతు, ఐనా సర్దుకుపోయే సంసార పక్షం వనితగా కొనసాగుతున్నది. 

"బతుకు అంటే ఈ మాత్రం సమస్యలు ఉండవా!??" అని నవ్వేసి, ఇంటి పనిలోకి దూరుతుంది.

భూపేంద్ర భార్య జానకి గొప్ప కోరికలు, అభిలాషలు లేని మహిళ, 

so సంసారపక్షంగా రోజులు ముందుకు వెళ్తున్నాయి.

రోజులు ..... కేలండర్ లోని తేదీలను - నెలలు, సంవత్సరాలుగా మారుతూ, 

లోకంలోని సామాజిక, ఆర్ధిక, దేశ, ప్రపంచ సంఘటనలను కుప్పలు బోస్తూనే ఉన్నాయి.

భూపేంద్ర మాత్రం అనుకుంటుంటాడు, 

"బ్రహ్మ బహు విచిత్రమైన వాడు, ఊబిలోని బురద మట్టిని దోసిళ్ళలో నింపుకుంటాడు, 

ఆ మట్టితో దిట్టమైన తాళ్ళు పేనుతాడు ........, 

ఔను మరి, స్త్రీ పురుష సంబంధాలు అనే బలమైన త్రాళ్ళు అవి, 

వాటి శక్తి ఎంతో ఎవరికీ అర్ధం కాని విషయం సుమీ!"

తన సంతానం చిలిపి అల్లరిని భరిస్తూ, వారితో ఆడుకుంటూ, "జానకీ, కాఫీ" అని కేక వేసాడు.

"ఇది నాలుగోసారి, మీ ఆరోగ్యం జాగ్రత్త" ఆమె హెచ్చరిక విని, 

"నీ చేతి స్ట్రాంగ్ కాఫీ రుచి అట్లాంటిది, ఇంద్రుడు కూడా పైనుండి దిగివచ్చి, ఇక్కడే తిష్ఠ వేసేస్తాడు" 

"చాల్లెండి సంబడం" జానకి నవ్వులను కొలవడం కోసం 

కిటికీలో నుండి ఏటవాలుగా పడ్తున్న ఉషాకిరణాలు - తరాజులాగా మారుతున్నాయి. 

&

[పాత్రలు - భూపేంద్ర - జానకి ; సుభద్ర - సూర్యారావు - అంబుజ] 

=============================================,

BUpEmdra manasu atalAkutalamgA unnadi. haiskUlu numDI 

kaalEji prAmgaNam dAkA pustaka hasta BUshaNaalu - 

AmetO tana paricayAnni kUDA prawRddhamAnam cEsimdi. 

tama widya tamanu udyOga sOpAnampai nilabeTTimdi. 

ika peddala sannidhiki weLLi, peLLiki anumati aDigAru. 

"prEma, peLLi nishEdham" tiraskaaram eduraimdi. suBadra 

"tallidamDrulanu edirimci, emdAkA parugulu tiistaamu!!? 

waari ASIssulanu pomdalEni lOTu aDugaDugunA mana hRdayAlanu, 

phIlimgs nI wemTADutumTE, manam jeewitaanni SAmtamgA gaDapalEmu kadA" 

prEyasi palukulalOni nijAnni BUpEmdra kAdana lEkapOyADu. phalitam - 

anEka wiphala prEma kathalalO suBadrA BUpEmdra praNaya wRttAmtam kUDA cErimdi.

suBadra imTiwaaru nirNayimcina waruDu sUryArAwu illaalu ayyimdi.

************,

BUpEmdra Ajanma brahmacaarigaanE jeewitam gaDapaalani kRtaniScayamtO unnADu. 

remDELLu udyOgareetyaa araku 

waaleelO unnADu. aa rOjulalO paricayam aimdi ambuja. 

aame saannidhyam atani manasuku SAmtini iccimdi. 

araku wyaalee snEham saitam peLLi anE prasaadam ataniki iwwalEdu. 

ambuja tamDA wALLu amdaruu karralu paTTukuni waakili wadda walayam teeraaru. maryaada, 

winayam uTTi paDETaTlugA, 

"meeru maa gUDem pillatO saradA cEsukunnAru, sarE, imtaTitO maricipomDi. 

maa ceruwulO neeLLu maa cerlOnE umDAli. ewarainaa 

amRtaanni baiTiki taralistaaraa, somta baawulu, kolanulu emDabeTTukumTArA!??" 

amTU tama tamDA saametalanu 

kUDA gummarimcaaru. BUpEmdra 'tana bhagna praNayini suBadranu maricipOdaamanukunnADu, kotta bratuku 

bATanu nirmimcukOwaalani prayatnimcADu. wekkiristunna widhini 

imka talacukOdalacukO lEdu. takshaNam TrAns phar cEyimcukunnADu.  

***************, 

kAlam aluperugani niramtara prayANeekuDu. konni ELLu gaDicAyi. 

paTTaNamlO subhadra samgati ....., sahajamgaanE dushTa cimtanatO itarula jeewitaalanu dhwamsam cEsi, 

aanamdimcE SADisTulu, pawitrabhaaratamlO komdaru umDanE umTAru. 

adigO aTlAmTi dushTulu - subhadra paata prEma gaadhanu - aame bharta cewilO wisham uudaaru. 

mamcam paTTina talli BUpEmdra wadda pramANam teesukunnadi, tatphalitamgaa BUpEmdra wiwaaham 

cEsukunnADu. atani bhaarya pEru jaanaki.

suBadra - sUryArAwu numDi wiDAkulu teesunna streegaa, iddaru pillala talligaa samghamlO nilabaDimdi. aame 

bamdhuwulu istunna cEyuuta dwaaraa, bratuku bamDi cinna cinna oDiduDukulatO nimpaadigaa jarigipOtunnadi.

ambuja - tamDA manushulu cEsina peLLitO oka imTi illaalu ayyimdi, aame bharta taagubOtu, ainaa sardukupOyE 

samsaara paksham wanitagaa konasaagutunnadi. "batuku amTE ee mAtram samasyalu umDawA!??" ani nawwEsi, 

imTi panilOki duurutumdi.

BUpEmdra bhaarya jaanaki goppa kOrikalu, abhilaashalu lEni mahiLa, `so` samsaarapakshamgaa rOjulu mumduku 

weLtunnaayi.

rOjulu ..... kElamDar lOni tEdeelanu - nelalu, samwatsaraalugaa maarutuu, lOkamlOni saamaajika, aardhika, dESa, 

prapamca samghaTanalanu kuppalu bOstuunE unnaayi.

BUpEmdra maatram anukumTumTADu, 

"brahma bahu wicitramaina wADu, UbilOni burada maTTini dOsiLLalO 

nimpukumTADu, aa maTTitO diTTamaina tALLu pEnutADu ........, aunu mari, 

stree purusha sambamdhaalu anE balamaina trALLu awi, 

wATi Sakti emtO ewarikee ardham kaani wishayam sumee!"

tana samtaanam cilipi allarini bharistuu, waaritO ADukumTU, 

"jaanakee, kaaphee" ani kEka wEsADu.

"idi naalugOsaari, mee aarOgyam jaagratta" aame heccarika wini, 

"nI cEti sTrAmg kAphI ruci aTlAmTidi, imdruDu 

kUDA painumDi digiwacci, ikkaDE tishTha wEsEstADu" 

"caallemDi sambaDam" jaanaki nawwulanu kolawaDam 

kOsam kiTikIlO numDi ETawAlugA paDtunna ushaakiraNAlu - taraajulaagaa maarutunnaayi. 

*************************,

Canvas - Turnings 

రంగనాధ రాజు చేతిలో పరశువేది

ఎక్కడో హస్తినాపురంలో - అదేనండీ ఢిల్లీలో ఉద్యోగరీత్యా ఉన్న నాకు 

ఇన్నేళ్ళకు నా చిన్ననాటి స్నేహితులను కలుసుకునే అవకాశం లభించింది. 

 బాల్య స్నేహితుడు రంగనాధ్ పుణ్య కారణాన ఒక మంచి విశేషం కోసం 

ఈ ప్రయాణం సంభవించడం కొంచెం వింతగా అనిపిస్తున్నది. 

 ఫేస్ బుక్, ఇంటర్ నెట్ మాధ్యమాలను అందిపుచ్చుకున్న ఘనాపాఠీ అతను. 

 అంతర్జాలం, మొబైల్ వగైరా మార్గాల ద్వారా నాటి నేస్తాలను ఒక చోటికి చేరుస్తున్నాడు. 

భోజనాలు, వసతి కార్యక్రమాల నిర్వహణ ఖర్చుల కోసం - 

అందరమూ డబ్బులు ముందే పంపాము. 

 ఒక కూడలి వద్దకు పాతిక మందిని రప్పించడం అంటే మాటలా!!? 

అతని కృషికి మనీ ఎంత చెల్లించినా తక్కువే ఔతుంది. 

రంగనాధ రాజు పోస్టాఫీసులో ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు. అతని సీనియర్స్ retire అయ్యారు. 

 రంగా పోస్టల్ సర్వీస్ సేవలు మొదలెట్టి పదిహేడు సంవత్సరాలు ఔతున్నాయి. 

 మరల యుగం - అదేనండీ, ఆధునిక యంత్ర యుగం - missions era ...., 

మనుషులకు అందించిన inter net సౌకర్యాదులు - వాయువేగంతో విజృంభించాయి. 

 మా తరం వాళ్ళం అనుభవించినవీ, ఆస్వాదించినవీ - 

 ఇప్పటి వాళ్ళకు బోధపడేలా చెప్పడానికి తగిన భాష కోసం తడుముకోవాల్సి వస్తున్నది. 

అంతర్జాల మాయేంద్రజాలం మహిమ - టపాలుకు ప్రాముఖ్యత నెమ్మది మీద తగ్గుతున్నది. 

******** ; 

 కాలేజీ రోజుల నుండీ ఎన్నో ఆదర్శ భావాలకు నిలువెత్తు రూపం రంగనాధ రాజు. 

 ఏ పనినైనా చేస్తే సంఘానికి, దేశానికి - ఈ పని ఉపయోగిస్తుందా!? అనే కోణంలోనే 

 రంగనాధ్ ఆలోచనలు సాగుతుండేవి. ఈ జీవన పయనంలో బాటసారి అతను. 

 ఈ జీవిత గమనంలో మాతృభాషకు సైతం అనుకోకుండా రంగనాధ్ చేసిన సేవలు గొప్పవే! 

తలచుకుంటే, ఇంకా గొప్ప jobs లభించేవే కానీ, అతను ఇష్టపూర్వకంగా ఎంచుకున్న బాట ఇది, 

 కనుక పోస్టల్ ఉద్యోగిగా మధ్య తరగతి వ్యక్తిగా స్థిరపడి, సంతృప్తికకరమైన లైఫ్ స్టైల్ ను గడుపుతున్నాడు. 

ప్రమోషన్లు పొంది, మంచి ఇంటిలో ఉన్నాడు. 

మేము నలుగురు మిత్రులం - 'మా బ్రతుకుతెరువులు వేర్వేరు ఊళ్ళకు మమ్మల్ని చేర్చింది. 

ఒకప్పటి కుగ్రామం, ఇప్పుడు పెద్ద పట్నం అయ్యింది. 

రంగా తల్లి, భార్య - ఎన్నెన్నో జ్ఞాపకాల పరిమళాలను గ్రుమ్మరిస్తుంటే, 

 మా మనసులు దేవ పారిజాత పుష్పాలు ఐనాయి. 

"మా రంగా ఎంత కష్టపడ్డాడో తెలుసా ..." అంటూ కళ్ళకు కట్టినట్లు చెబ్తుంటే 

 మా హృదయాలు ఆర్ద్రతతో చెమ్మగిల్లాయి, కళ్ళు ఆనందబాష్పాలతో నిండాయి. 

పోస్ట్ బాక్సులు - ఇప్పుడు ఖాళీగా ఉంటున్నవి. నిరాశగా ఊరుకుంటే, 

అతను రంగనాధరాజు ఎందుకౌతాడు!? పక్షుల సంరక్షణా సంస్థకు ఖాళీ post box లని ఇచ్చాడు, 

కునారిల్లుతున్న ఆ బర్డ్స్ సంస్థ నిర్వహణకు చందాలు సేకరించి ఇచ్చాడు. 

 అన్నీ తానే ఐ - పూనుకుని ఆ సంస్థను పెంపొందించాడు. 

 సొంత బిడ్డలను తల్లిదండ్రుల మాదిరిగా రంగా పక్షుల రక్షణ చేస్తున్నాడు. 

అతని నిష్కామ శ్రమ, దీక్షా దక్షతలు - క్రమంగా - సంస్థ ప్రెసిడెంట్ గా నిలబెట్టాయి. 

కాలేజిలో తోటి స్టూడెంట్సు, లెక్చరర్లు 

"నీ చేతిలో పరశువేది విద్య ఉంది. దేనినైనా బంగారం చేస్తావు." అనేవాళ్ళు. 

 ఔను, ఆ వాక్యపు పచ్చదనం ఇప్పటికీ రంగాని పై మెట్టు మీదే నిలబెడుతున్నది. 

ఇది నూటికి నూరు పాళ్ళు నిజం. & కథ - రంగనాధ రాజు హస్తవాసి / రంగనాధరాజు చేతిలో పరశువేది ; ==========================, 

;

ramganaadha raaju hastawaasi / ramganaadharaaju cEtilO paraSuwEdi ;-

 ekkaDO hastinaapuramlO - adEnamDI DhilleelO udyOgareetyaa unna 

 naaku innELLaku naa cinnanaaTi snEhitulanu kalusukunE awakASam labhimcimdi. 

 baalya snEhituDu ramganaadh 

 puNya kaaraNAna oka mamci wiSEsham kOsam ee prayANam 

sambhawimcaDam komcem wimtagA anipistunnadi. phEs buk, 

imTar neT mAdhyamAlanu amdipuccukunna ghanApaaThI atanu. amtarjaalam, 

mobail wagairaa maargaala dwaaraa nATi 

nEstaalanu oka cOTiki cErustunnaaDu. BOjanaalu, wasati kaaryakramaala

nirwahaNa kharcula kOsam - amdaramuu Dabbulu mumdE pampaamu. 

 oka kUDali waddaku paatika mamdini rappimcaDam amTE mATalA!!? 

 atani kRshiki manee emta cellimcinaa takkuwE autumdi. 

pOsTaapheesulO udyOgam cEstunnADu. atani seeniyars `retire` ayyAru. 

 ramgaa pOsTal sarwees sEwalu modaleTTi padihEDu samwatsaraalu autunnaayi. 

marala yugam - adEnamDI, aadhunika yamtra yugam - missions era ...., 

manushulaku amdimcina `inter net` saukaryaadulu - waayuwEgamtO wijRmBimcAyi. 

maa taram wALLam anubhawimcinawee, aaswaadimcinawee - 

ippaTi wALLaku bOdhapaDElA ceppaDAniki tagina bhaasha kOsam 

taDumukOwaalsi wastunnadi. ; amtarjaala maayEmdrajaalam mahima - 

Tapaaluku praamukhyata nemmadi meeda taggutunnadi. 

******** ; 

 kaalEjee rOjula numDI ennO aadarSa BAwaalaku niluwettu ruupam 

ramganaadha raaju. E paninainaa cEstE samghaaniki, dESAniki - ee pani upayOgistumdaa!? 

 anE kONamlOnE ramganaadh aalOcanalu saagutumDEwi. 

ee jeewana payanamlO bATasaari atanu. ee jeewita gamanamlO maatRBAshaku saitam 

 anukOkuMDA ramganaadh cEsina sEwalu goppawE! talacukumTE, imkaa goppa `jobs` 

labhimcEwE kAnI, atanu ishTapuurwakamgaa emcukunna bATa idi, kanuka pOsTal udyOgigaa 

madhya taragati wyaktigaa sthirapaDi, samtRptikakaramaina laiph sTail nu gaDuputunnADu. 

 pramOshanlu pomdi, mamci imTilO unnaaDu. mEmu naluguru mitrulam -

'maa bratuku teruwulu wErwEru ULLaku mammalni cErcayi. okappaTi, kugraamam, 

ippuDu pedda paTnam ayyimdi. ramgaa talli, bhaarya - ennennO jnaapakaala 

 parimaLAlanu grummaristumTE, maa manasulu dEwa paarijaata pushpaalu ainaayi. 

"maa ramgaa emta kashTapaDDADO telusaa ..." amTU kaLLaku kaTTinaTlu cebtumTE 

maa hRdayaalu aardratatO cemmagillaayi, kaLLu aanamdabaashpaalatO nimDAyi. 

pOsT bAksulu - ippuDu KALIgaa umTunnawi.nirASa uurukumTE, 

 atanu ramganaadha raaju emdukautADu!?

pakshula sam rakshaNA samsthaku wATini iccADu, 

kunaarillutunna aa barDs samstha nirwahaNaku camdaalu sEkarimci iccADu. 

somta biDDalanu tallidamDrula maadirigaa 

 ramgaa pakshula rakshaNa cEstunnADu. annee taanE ai - 

puunukuni aa samsthanu pempomdicADu. 

atani nishkaama Srama, deekshaa dakshatalu - kramamgaa - 

samstha presiDemT gaa nilabeTTAyi. kaalEjilO aarOjulalO tOTi sTUDemTsu, lekcararlu "

nee cEtilO paraSuwEdi widya umdi. dEninainaa bamgaaram cEstaawu." anEwALLu. 

aunu, aa waakyapu paccadanam ippaTikee ...., ramgaani pai meTTu meedE nilabeDutunnadi. 

 nUTiki nUru pALLu idi nijam. ;

;

Canvas - Tune - 6 birds story 

మల్లీశ్వరి స్వప్న సారాంశం

 రాజమౌళి శ్రీకూర్మం రాగానే చేసే మొదటి పని,  పుష్కరిణిలో కాళ్ళు కడుక్కుని, ఆవరణలో ఒక మూల ఉన్న నక్షత్ర తాబేళ్ళను చూడడం. వాటిని కొంతమంది ఔత్సాహికులు ఇష్టంగా పెంచుతున్నారు. సరస్వతీదేవి చేతి వీణ పేరు కచ్ఛపి, అంటే తాబేలు పై డిప్పతో చేయబడినది. ఆదిమహావిష్ణుమూర్తి అవతారం , కనుకనే రాజమౌళికి ఈ కోవెల సందర్శనం చాలా ఇష్టం. గుళ్ళో వరండాలో కూర్చుని, కొందరు స్త్రీలు, పురుషులు - శ్రీరామ నామావళి, విష్ణు సహస్రం పఠిస్తున్నారు. 40 రోజులు పారాయణం చేస్తారు, కొంతసేపు కొందరు చదివి, వెళుతున్నారు, ఆ డ్యూటీని అందుకుంటున్నారు కొత్తవాళ్ళు. గొలుసుకట్టు పద్ధతిలో సాగుతున్న ఈ పారాయణం బహు ముచ్చటగా ఉంది  శ్రవణానందకరంగా శ్లోక పఠనం పూర్తిగా మండలం రోజులు చేస్తారు. 

రాజమౌళి గర్భగుడిలో పూజా కార్యక్రమాలు అయ్యాక, ప్రసాదం అందుకున్నాడు. గుళ్ళో ఈసారి ఒక కొత్తదనమేదో తోచింది రాజమౌళికి , అదేమిటో అతనికి ఇతమిత్థంగా బోధపడ లేదు. బైటికి వచ్చి అక్కడ ఉన్న పుస్తకం తీసుకుని, కూర్చుని తానూ దైవ స్తోత్రంలో పాల్గొన్నాడు. గంట చదివి, అప్పుడే వచ్చిన కొత్త వ్యక్తికి పుస్తకం ఇచ్చి బయలుదేరాదు. గుడికి కొందరు ఫ్రెండ్స్ వచ్చారు. 

"రాజమౌళీ! పూనా నుండి ఎప్పుడు వచ్చావు?" అంటూ పలకరించారు. పాత స్నేహితుల కలయిక అంటే - నిన్న మొన్నటి జ్ఞాపకముల గాలి నిండి, మనసు వేణువు అవడమే. 

ఆలయ పూజారి కూడా వారి ఊసుల అభిరుచులను పంచుకుంటూ తానూ కొంచెం చక్కెర పలుకులను కలుపుతూంటే - వాతావరణం మరింత ఆహ్లాదంగా మారింది. దేవాలయం ప్రసాదాలు,కబుర్లు కాకరకాయలతో అందరి మనసులు పూర్ణం ఔతున్నవి. 

అందరూ సెల్ఫీలు తీసుకొనే ప్రోగ్రామ్-మొదలెట్టారు. గుడి పక్కనే కోనేరు దగ్గరికి వచ్చారు. ఫొటోలు తీసుకుంటున్నప్పుడు బోధపడింది, ఆ పుష్కరిణీ నీళ్ళు స్ఫటిక స్వచ్ఛంగా మెరుస్తున్నవి.

ఔను, నిజమే, తన కళ్ళని తానే నమ్మలేక పోతున్నాడు రాజమౌళి. ఇదివరకు వచ్చినప్పుడు కొలను దగ్గరికి వచ్చేసరికే పాచి వాసన వచ్చింది. పచ్చగా ఉన్న నీళ్ళ నిండా ఆకులు అలములు, చెత్త చెదారం ఉండేది. వెగటు పుడుతున్నా, ఏదో శాస్త్రానికి నీళ్ళు మీద చల్లుకుని, గుళ్ళోకి దారి తీసేవారు. ఇప్పుడు దోసిట్లోకి తీసుకుని, హ్యాపీగా తాగి, నెమ్మదిగా మెట్లెక్కి వచ్చాడు తను,

రాజమౌళికి తేడా అర్ధం అయ్యింది, పుష్కరిణి జలం - అద్దంలా ఉంది - ఆకాశం ప్రతిఫలిస్తున్నది, మనల్ని మనం అద్దంలో మాదిరిగా చూసుకోగలుగుతున్నాము. 

తనకు తోచిన ఆ సంగతినే- పక్కన నిలబడి, మాట్లాడుతున్న వారితో చెప్పాడు.  

"అయ్యారే, ఐతే ఈ మధ్య చాలా మార్పులు వచ్చాయి, రాజమౌళీ" అంటూ ఒక్కొక్కళ్ళు అతనికి చెప్పిన విశేషాల సారాంశం ఇదిగో -  

@@@@@@

మల్లమ్మ అనే ఆవిడ ఈ ఊరు చేరింది. ఆమె పూజారి సోమేశ్వర శర్మ కుటుంబానికి 

సుపరిచితయే.  మల్లమాంబ వార్ధక్య దశలో మతిస్థిమితం లేనిదై, ఇంట్లోంచి బైటికి వచ్చింది. పాపం, ఇంట్లో వాళ్ళు 'తప్పిపోయింది' అని పేపర్ ప్రకటన ఇచ్చినా నిష్ప్రయోజనం అయ్యింది. 

కొన్ని రోజులకు ఈ ఊరు చేరిన మల్లమ్మను గుర్తు పట్టారు. ఆమె పిల్లలకు ఫోన్లు చేసి చెప్పారు అతనికి ఆలయ అర్చకుడు సోమేశ్వరశర్మ.  అసలేం జరిగింది - అర్ధమవడాని కొంత సమయం పట్టింది. 

@@@@@@

నాటి మల్లీశ్వరి ఇజీక్వల్ట్ - నేటి మల్లమ్మ భర్త రాధాకృష్ణమూర్తి. మల్లమ్మ సంతానం నలుగురు, బాగానే సెటిల్ ఐనారు. రాధాకృష్ణమూర్తి రిటైర్ ఐనాక, భార్య మల్లీశ్వరితో స్వంత పల్లెను చేరారు. మల్లీశ్వరి ఉరఫ్ మల్లమ్మ, గ్రామీణ వాతావరణంలో స్థిమితంగా కాలం వెళ్ళబుచ్చుతున్నారు. అమ్మాయి, అబ్బాయిలు "మా దగ్గర వచ్చి, ఉండండి" అంటూ పిలిచారు.  దంపతులు అక్కడికి వెళ్ళారు గాని, టౌను గాలి పడలేదు, అక్కడ ఇమడలేక తిరిగి వచ్చారు.    

@@@@@@

కొన్ని ఏళ్ళ తర్వాత,  రాధాకృష్ణమూర్తికి దేశ రాజధానిలో మంచి అవకాశం రావడం, ఇద్దరూ ఢిల్లీకి చేరడం జరిగిపోయాయి. ఆర్ కె ఎమ్ ఉరఫ్ రాధా ఉరఫ్ రాధాకృష్ణమూర్తిలో కొత్త జాబ్ హుషారు మెల్ల మెల్లగా చప్పబడింది.   

మహానగరంలో పరుగుల జీవిత రీతికి, వయసు అనుమతించడం లేదు. "కంపెనీ వారికి రాసి ఇచ్చిన బాండ్ ఇక నాలుగు నెలలకు పూర్తి ఔతుంది. మళ్ళీ మన ఊరు వెళ్ళి తృప్తిగా గడుపుదాం." అన్నాడు భార్యతో. ఉన్నట్టుండి, ఒక రోజు "కూరలు తెస్తానని" వెళ్ళిన మల్లమ్మ ఇంటికి తిరిగిరాలేదు. గుండె గుభిల్లుమన్న రాధాకృష్ణమూర్తి, పిల్లలు, చుట్టాలుపక్కాలు ఎన్నో రకాల ప్రయత్నాలు చేసారు.  వాళ్ళ అన్వేషణ సాగుతుండగా, ఏడాది తర్వాత, కూర్మం చేరిందని తెలుసుకుని, "హమ్మయ్య" అని అనుకుని, RKM భార్య మల్లమ్మను కలిసాడు. 

@@@@@@

కొన్ని రోజులు ఉన్నాక - మరలి వెళదామని అనుకున్నాడు. మల్లి "ఇక్కడే ఉందాం" - అన్నది. "సరే!" అని ఒప్పుకున్నాడు రాధా. "రాత్రి నాకో కల వచ్చిందండీ." పంచపాళీలో కూర్చున్న రాధాకృష్ణమూర్తి "ఏమిటో చెప్పు." అన్నాడు. చండ్రనిప్పులు చెరుగుతున్న వేసంగి కాలం, ఊరుకూరికే చెమటలు పడ్తూంటే, ఒకటే విసుగు పుడ్తున్నది. మల్లి నుడివిన స్వప్న సారాంశం  ఆర్ కె ఎమ్ కి నవ్వు పుట్టించింది. వింతగా అనిపించినా అంగీకారం తెల్పాడు. కొన్ని మాసాలకే సత్ఫలితాలను ఇచ్చింది వారి ఆచరణ. 

ఎండా కాలంలో గుడిలోని సరస్సు, ఎండిపోతుంది. అందుచేత బురద మిగిలింది. ఎవరైనా కాళ్ళు కడుక్కుందామని దిగితే, మోకాలు దాకా బురదలో కూరుకుపోతారు. అందులో మీనులు, జలచరాల సంగతి చెప్పేందుకు ఏముంటుంది గనుక.   @@@@@@

మల్లమ్మ అర్చకులకు, తనకు వచ్చిన కల గురించి చెప్పింది. 

సాక్షాత్తూ భగవంతుని ఆదేశం కదా, సోమేశ్వరశర్మ తదితరులు "ఇది మంచి ఆలోచనే కదా." అని ఆమోదముద్ర వేసారు. 

ఈ నేల పుణ్యభూమి, కనుక ఇక్కడి మట్టి పవిత్ర మైనది. కనుక, గుడి పుష్కరిణి  మాత్రమే కాక, 

ఊరి బావులు, ఇత్యాది జాగాలలో నుండి అడుగుబొడుగు బురద మన్నును బైటికి తెచ్చి, పిడకలుగా చేయసాగారు. కలబంద, చెట్ల ఆకు పసర్లు కలిపి, ఉండలు చేసి, అరచేతుల్లో తట్టి, గోడల మీద, నేల మీద పేరుస్తున్నారు. మధ్యలో బెజ్జాలు పెట్టి, చేసింది మల్లమ్మ. 

తక్కిన వారు కూడా, ఆమెను ఫాలో ఐతున్నారు. పురికొసను దూర్చి, కట్టి, మేకులకు వేళ్ళాడదీసింది. గారెల దండల్లా ఉన్నయ్ అవి. ఇంటింటా 'మిత్తి దండలు  వెలిసాయి. , ఆ మట్టి గారెలు - వడమాలలులా అగుపిస్తున్నవి.

యజ్ఞ యాగాలు, పూజలలో ఆ మట్టి బిళ్ళను ఉంచే వారు. కర్షకులు వాటిని భక్తితో తీసుకుని, నీళ్ళలో కలిపి, పొలాలలో  చల్లుకున్నారు. పంటలు సమృద్ధిగా పండాయి. నిజానికి నిజంగా ఇంత మంచి ఫలితాలు  సమకూరుతా యని, రాధా అనుకోలేదు. 

క్రమంగా ఈ సహజ ఎరువులకు డిమాండ్ ఏర్పడింది. మట్టి పిడకలకు రేటు వస్తుంటే, షాపులు వెలిసాయి. రైతు కుటుంబాలలోని వారికి, ఉపాధి దొరికింది.  విక్రయదారులుగా పల్లెవాసులకు, అనుభవం మీద, మార్కెట్ రంగం కిటుకులు, అవగాహన పెరుగుతూ, నవ చైతన్యంతో అందరూ కళకళలాడుతున్నారు.  

@@@@@@

ఇంతకీ ఆమె కల ఏమిటంటే దేవుడు కలలో ప్రత్యక్షమై, - "మల్లమ్మా! గుడిలోని సరస్సు దుర్గతి చూసావు కదా! దానిని బాగుచేయించి, పావన గంగాజలాలుగా మలచు." అని అనుగ్రహ భాషణం అనుగ్రహించాడు.

భగవానుని ఆదేశాన్ని ఊరు ఊరంతా శిరసావహించింది. 

పునరుద్ధరణ జరిగిన తర్వాత - మానస సరోవరం ఇంకొకటి ఇక్కడ వెలసింది, అంటూ అందరూ ప్రశంసిస్తున్నారు. 

"ప్రతి పౌర్ణమి రోజున దేవతలు, అప్సరసలు స్నానాలు చేస్తున్నారు, జలక్రీడలు ఆడుతున్నారు." అంటూ చక్కని కల్పనలు ప్రజల ఊహాప్రపంచాలకు వన్నెలు అద్దుతూ, హరివిల్లులను విరబూయిస్తున్నవి.

"అమాయకంగా ఒక మహిళ శ్రీకారం చుట్టిన పని, ఇన్ని గొప్ప పరిణామాలకు కారణం అయ్యిందా." ఆశ్చర్యానందాల నుండి తేరుకోవడానికి, కొంత టైమ్ పట్టింది రాజమౌళికి. 

సందె వేళ, చల్లబడుతున్నది. రోజు మాదిరిగా, ప్రదక్షిణాలు చేయడానికి, 

మల్లమ్మ దంపతులు కోవెలలోకి వస్తున్నారు. ఆ ఇద్దరు అందరికీ ఆదిదంపతుల మాదిరిగా కనిపిస్తున్నారు.

Canvas - Tune - 5 stories KSM 

తెరచాప నీడలో కొత్త రాగము

మంజుల పడవ ఎక్కింది. రత్న గాలివాటుగా తెరచాప తిప్పి, తెడ్డును ఒడుపుగా పట్టుకుని, పడవను ముందుకు సాగిస్తున్నది. "రత్తాలూ, తెడ్డును పట్టుకున్నప్పుడు, ముంజేయిని ఇట్టా తిప్పాలి" 

ఆమె తండ్రి సాంబయ్య కూతురికి నేర్పుతున్నాడు. సాంబ వయసు మీద పడుతున్నది, 

కొడుకుకు పడవ సరంగు వృత్తి అంటే ఏవగింపు, అందుకనే కుమార్తెకు ఈ వారసత్వాన్ని అందివ్వాలని తాపత్రయపడుతున్నాడు. అల్లుని కుటుంబానికి ఈ పరిణామం ఆనందదాయకంగానే ఉంది. 

ఆవలి ఒడ్డునా కాలేజీకి రోజూ జల యానం చేసే మంజులకు రత్న హుషారు చూస్తుంటే చాలా ముద్దు ముచ్చట. 

రత్తాలు తెరచాప తిప్పుతూ చెప్పింది, 

"గాలి వీయడాన్ని బట్టి, చాప ఉంచాలమ్మా, పడవ స్పీడు అందుకుంటుందమ్మా. కాస్త ఇటు కూర్చోండి, 

తెరచాప నీడ అమరుతుంది, మీకు ఎండ తగలదు." టిఫిన్ బాక్సు పట్టుకుని, పడవ దిగి, కాలేజీ దిశగా నడక సాగించింది మజుల. సాంబ, రత్నలు గమనించారు, మంజుల వెంట ఒక కుర్రాడు కూడా వెళ్తుండడం.

నదిలో ఆటుపోట్లు - నది కెరటాలను తంత్రులుగా చేసుకుని, రత్తాలు చేతిలోని తెడ్డు సవ్వడి, గాలికి కొత్త వీణను ఇస్తున్నవి. ఒకరోజు రహస్యంగా అడగనే అడిగింది రత్న "ఆ పిల్లోడు మీ క్లాసు స్టూడెంటా!?"

ముసిముసినవ్వులతో - ఔను - అంటూ, ఆ కబుర్లు చెబ్తుండేది మంజుల.

కాలేజీ చదువులు పూర్తి ఐనవి. 

ఇక యూనివర్సిటీ మెట్లను లెక్కించే టైమ్ ..., ;

మాస్టర్స్ డిగ్రీ - తిరుపతి యూనివర్సిటీలో చేరింది మంజుల. 

హాలిడేస్ లో వచ్చినప్పుడు - నదీ తీరానికి వచ్చింది. రత్న ఉరఫ్ రత్తాలు, 

అదీఇదీ అడుగుతుంటే చెప్తుండేది. 

"కాలేజీ బాయ్ ఫ్రెండ్ సంగమేశ్వర్ - తన కోసం తిరుపతికి వచ్చి, అక్కడ ఒక ప్రైవేట్ కోర్స్ లో చేరాడు. 

"స్నేహంగా మాత్రమే మసలండి, ఆడదాని ఒంటి మీద చెయ్యి వేసాక, 

మగవాడి మనసు మృగంలా మారిపోతుంది" 

"భలేదానివి, బాగానే చెప్పావు. నేను జాగ్రత్తగానే ఉంటున్నాను"

ఆరు సమావేశాలు కాలగమనంలో ఇద్దరికీ జరిగాయి.

ఆరున్నొక్క మీటింగ్ సమయాన - మంజుల వదనం చిన్నబోయి ఉన్నది. 

సంగం వాళ్ళ ఇంట్లో కుల - ఆర్ధిక మేటర్స్ - అనేకం లేవనెత్తారు. 

"ఇట్లాగ జరగకుంటేనే ఆశ్చర్యపడాలి, మన దేశంలో ఇది ఇంతే" 

రత్న చాలా తేలికగా అన్నది. 

"నేను ఒకణ్ణి ఇష్టపడ్డాను. ఇంచుమించు ఇట్లాంటి కారణాలతోనే అతగానితో మనువు కుదరలేదు. 

అప్పిగానితో, నలుగురు పిల్లలు, సంసారం రాసి పెట్టి ఉన్నది, కనుక - ఇప్పటికి ఇట్లాగే జరుగుతూన్నది" 

కిలకిలానవ్వింది తెరచాపను సర్దుతూ.

క్రిష్ణ రాధిక బంగారు దరహాసాలకు మల్లే తొణికాయి రత్న నవ్వులు.

"జీవితం మనది. ఎండపొడ తగలనీకుండా కాపాడుతుంది కూడా ఈ తెరచాప - 

అనుకున్న రేవుకు చేర్చే మా బంగారు తల్లి తెరచాప. 

మీరూ ధైర్యం తెచ్చుకుని, బతుకును మంచిగా తీర్చిదిద్దుకోండి" 

ఈ సారాంశం ఆ రోజు రత్న స్వర్ణ వాక్కులలో ప్రతిఫలించాయి.

విషణ్ణ వదనంలో ప్రశామత నింపుతున్న మందహాసాలతో ముందుకు అడుగు వేసింది మంజుల.

కొస మెరుపు - ఒకటి ఉన్నది, చదువరీ, ఒక పరి ఆగి, వినుము. 

రత్న జీవిత కథలో - యవ్వనంలో తాను నడిపిన ప్రేమ వ్యవహారం - అనే అంశం - 

చక్కని అబద్ధం, అంతా హుళక్కి. 

మంజుల కోసం అప్పటకప్పుడు అల్లిన కల్పిత కథనం అది. 

కల్పితం ఐతేనేం, మంజుల భవిష్యత్తుకు నిలిపిన - హరివిల్లు నిచ్చెన - అది.

[పాత్రలు ;- మంజుల, సాంబయ్య - కూతురు రత్న ]

====================,

mamjula paDawa ekkimdi. ratna gaaliwATugA teracaapa tippi,

teDDunu oDupugaa paTTukuni, paDawanu mumduku saagistunnadi. 

"rattaaluu, teDDunu paTTukunnappuDu, mumjEyini iTTA tippaali" 

aame tamDri saambayya kuuturiki nErputunnADu. saamba wayasu meeda paDutunnadi, koDukuku paDawa saramgu wRtti amTE Ewagimpu, amdukanE kumaarteku ee waarasatwaanni amdiwwaalani taapatrayapaDutunnADu. alluni kuTumbaaniki ee pariNAmam aanamdadaayakamgAnE umdi. Awali oDDunaa kaalEjeeki rOjuu jala yaanam cEsE mamjulaku ratna hushaaru cUstumTE cAlA muddu muccaTa. rattAlu teracApa tipputU ceppimdi, 

"gAli wIyaDAnni baTTi, cApa umcAlammA, paDawa spIDu amdukumTum dammA. kAsta iTu kuurcOMDi, teracaapa nIDa amarutumdi, meeku emDa tagaladu." Tiphin baaksu paTTukuni, paDawa digi, kaalEjee diSagA naDaka saagimcimdi majula. sAmba, ratnalu gamanimcaaru, mamjula wemTa oka kurrADu kUDA weLtumDaDam. 

2] nadilO ATupOTlu - nadi keraTAlanu tamtrulugaa cEsukuni, rattaalu cEtilOni teDDu sawwaDi, 

gaaliki kotta wINanu istunnawi. okarOju rahasyamgaa aDaganE aDigimdi ratna "A pillODu mee klAsu sTUDemTA!?"

musimusinawwulatO - aunu - amTU, aa kaburlu cebtumDEdi mamjula.

3] kaalEjI caduwulu puurti ainawi. ika yuuniwarsiTI meTlanu lekkimcE Taimm / టైమ్ ..., ;

maasTars DigrI - tirupati yuuniwarsiTIlO cErimdi mamjula. haaliDEs lO waccinappuDu - 

nadee teeraaniki waccimdi. ratna uraph rattAlu, adeeidee aDugutumTE ceptumDEdi. 

"kaalEjee baay phremD samgamESwar - tana kOsam tirupatiki wacci, akkaDa oka praiwET kOrs lO cErADu. 

"snEhamgA mAtramE masalamDi, ADadaani omTi mIda ceyyi wEsaaka, magawADi manasu mRgamlaa maaripOtumdi" "BalEdAniwi, baagaanE ceppaawu. nEnu jaagrattagaanE umTunnAnu"

4] aaru samaawESaalu kaalagamanamlO iddarikee jarigaayi.

aarunnokka mITimg samayaana - mamjula wadanam cinnabOyi unnadi. samgam wALLa imTlO kula - 

aardhika mETars - anEkam lEwanettaaru. "iTlAga jaragakumTEnE AScaryapaDAli, mana dESamlO idi imtE"

 ratna caalaa tElikagaa annadi. "nEnu okaNNi ishTapaDDAnu. imcumimcu iTlAmTi kAraNAlatOnE 

atagAnitO manuwu kudaralEdu. appigaanitO, naluguru pillalu, samsaaram raasi peTTi unnadi, 

kanuku ippaTiki iTlAgE jarugutUnnadi" kilakilaanawwimdi teracaapanu sardutuu.

krishNa raadhika bamgaaru darahaasaalaku mallE toNikaayi ratna nawwulu.

"jeewitam manadi. emDapoDa tagalanIkumDA kaapaaDutumdi kUDA 

ee teracaapa - anukunna rEwuku cErcE maa bamgaaru talli teracaapa. 

meeruu dhairyam teccukuni, batukunu mamcigaa teercididdukOmDi" 

ee saarAMSam aa rOju ratna swarNa waakkulalO pratiphalimcAyi.

wishaNNa wadanamlO praSAmata nimputunna mamdahaasaalatO mumduku aDugu wEsimdi mamjula.

kosa merupu - okaTi unnadi, caduwaree, oka pari aagi, winumu. ratna jeewita kathalO - 

yawwanamlO taanu naDipina prEma wyawahaaram - anE amSam cakkani abaddham, 

amtA huLakki. mamjula kOsam appaTakappuDu allina kalpita kathanam adi. 

kalpitam aitEnEm, mamjula bhawishyattuku nilipina - hariwillu niccena - adi.

[pAtralu ;- mamjula, sAmbayya - kuuturu ratna ]  [STORY ;- teracaapa nIDalO .... ] ; 

&

తెరచాప నీడలో కొత్త రాగము ;

Canvas - Tune - 4 stories KSM